افزایش وزن

مکمل های غذایی / افزایش وزن

در حالی که در دنیای امروز بسیاری از افراد به دنبال کاهش وزن هستند، هنوز هم افرادی وجود دارند که دچار کمبود وزن هستند. کمبود وزن از طریق شاخص توده ی بدنی (BMI) به صورت زیر تعریف می شود:

اگر مجذور قد به وزن شخصی کمتر از عدد ۱۸٫۵ باشد یعنی این شخص لاغر است و کمبود وزن دارد.

خطرات و چالش های لاغری

بسیاری از افراد فکر می کنند که تنها چاقی می تواند منجر به بیماری های گوناگون شود. در حالی که لاغری و کمبود وزن نیز می تواند به همین میزان خطرناک باشد. ابتدا لازم است بدانیم کمبود وزن چع تاثیری بر شرایط بدنی دارد؟

کمبود وزن به معنای نسبت پایین تر توده ی عضلانی و توده ی چربی نسبت به شرایط بدنی فرد نرمال است. کمبوده وزن توده ی عضلانی می تواند منجر به کاهش توان فرد در انجام ورزش، حرکات سریع، دویدن، بلند کردن اجسام نسبتا سنگین و … شود. درواقع فردی که دچار کمبود توده ی عضلانی می شود توانایی انجام بسیاری از کارهایی که فرد نرمال به آسانی آن ها را انجام می دهد، را ندارد. این شرایط به ویژه در سنین بالا سبب می شود فرد رفته رفته قدرت انقباض عضلات خود را از دست بدهد. بنابراین حتی توانایی ایستادن طولانی مدت، رانندگی کردن و … را نیز از دست خواهد داد. بنابراین کمبود وزن می تواند زندگی معمول فرد را مختل کند.

از دیگر عوارض کمبود وزن کاهش وزن توده ی چربی است. این کاهش حتی بخشی از توده ی چربی، که از آن با نام چربی ضروری یاد می شود را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. چربی ضروری بخشی از توده ی چربی است که وجود آن برای عملکرد صحیح و محافظت از اندام ها لازم است. چربی ضروری در بدن مردان حدودا ۲-۳ درصد و در بدن زنان ۹-۱۲ درصد است. بنابراین کمبود آن زنان را بیشنر تحت تاثیر قرار می دهد. دلیل بالاتر بودن درصد چربی ضروری در زنان حفاظت از اندام های تولید مثلی است. کمبود وزن چربی ویژه چربی ضروری منجر به احساس سرما، احساس ناتوانی و خستگی، آسیب پذیری اندام هایی مانند کلیه ها و اختلال در عملکرد اندام های داخلی می شود. کمبود چربی ضروری به ویژه در زنان می تواند زمینه ساز ناباروری باشد.

مکمل های افزایش وزن چه موادی دارند؟

  • پروتئین

مهم ترین ماده ی مغذی برای افزایش وزن به ویژه افزایش وزن عضلات، پروتئین است. همه ی افرادی که به دنبال افزایش وزن هستند تمایل دارند در کنار استایل مناسب، عضلات قوی و سالمی داشته باشند. وجود پروتئین به مقدار کافی لازمه ی افزایش وزن است. میزان پروتئین مورد نیاز روزانه در افراد معمولی ۰٫۶-۰٫۸ گرم به ازای کیلو گرم وزن بدن است. در افراد لاغر به علت کمبود وزن میزان پروتئین مورد نیاز ۱٫۲ تا ۲ گرم به ازای کیو گرم می تواند افزایش پیدا کند. تامین این مقدار پروتئین به ویژه در افراد لاغر که معمولا خوراک کمی دارند، بهتر است از مکمل باشد.

  • کربوهیدرات

یکی از اصول افزایش وزن، افزایش میزان کالری دریافتی روزانه نسبت به کالری مصرفی است. بخش عمده ی این کالری افزایش یافته از کربوهیدرات ها تامین می شود. کربوهیدرات های موجود در مکمل های افزایش وزن می توانند از نوع ساده یا پیچیده باشند. بسیاری از مکمل ها حاوی نشاسته به ویژه نشاسته ذرت هستند که بخش عمده ی کربوهیدرات پیچیده را تشکیل می دهد. از کربوهیدرات های ساده مانند شیرین کننده هایی چون شکر سفید، قرمز، قهوه ای و یا شیرین کننده های مصنوعی برای بهبود طعم مکمل استفاده می شود.

  • چربی

چربی علاوه بر نقش موثر در افزایش وزن و افزایش توده ی چربی ضروری، در بهبود طعم و بافت مکمل نیز نقش دارد. در بسیاری از مکمل های از انواع چربی ها برای بهبود بافت دهانی مکمل استفاده می شود. در مکمل های افزایش وزن علاوه بر تامین انرژی، پذیرش مصرف مکمل از سوی مصرف کننده نیز اهمیت فراوانی دارد. انتخاب منبع چربی مناسب در تامین کالری و مواد مغذی مانند امگا ۳ و امگا ۶ و بهبود طعم مکمل تاثیر فراوانی دارد.

  • ویتامین و مواد معدنی

در هنگام افزایش وزن نیاز بدن به ریز مغذی هایی هم چون ویتامین ها و املاح نیز افزایش پیدا می کند. برخی مکمل های افزایش وزن علاوه بر تامین کالری، مواد مغذی ضروری را نیز تامین می کنند. این مکمل ها حاوی ویتامین های محلول در آب و بعضا محلول در چربی و عناصری چون آهن، روی، کلسیم و … هستند. علاوه بر تامین نیاز بدن، برخی ویتامین ها مانند ویتامین های گروه B در بهبود اشتها و افزایش جذب غذا از روده نیز تاثیرگذارند. بنابراین توصیه می شود اگر از مکملی استفاده می کنید که با ویتامین ها غنی سازی نشده است، حتما از مکمل مولتی ویتامین با مشورت پزشک یا کارشناس تغذیه نیز استفاده کنید.

مکمل های افزاینده ی اشتها

افراد لاغر می توانند علاوه بر مکمل های افزایش وزن، از دارو ها یا مکمل های افزایش اشتها نیز بهره گیرند. مکمل های افزاینده وزن معمولا به صورت شربت یا قطره های خوراکی هستند. این مکمل ها دارای املاح معدنی و موادی هستند که با تحریک پرز های چشایی و افزایش حرکات دستگاه گوارش احساس گرسنگی را تحریک می کنند. معمولا مکمل های افزاینده اشتها بر سیستم مغذی تاثیر گذار نیستند، زیرا جز در موارد خاص، تحریک مراکز اشتها مغزی، اقدام صحیحی نیست. مصرف این مکمل ها به ویژه در سنین کودکی و نوجوانی باید با مشورت متخصص تغذیه صورت بگیرد. درصورت مصرف خودسرانه ممکن است فرد دچار عدم کنترل اشتها و غذا خوردن افسار گسیخته شود، که علاوه بر اضافه وزن اثرات مخرب دیگری نیز دارد.

عوارض مصرف مکمل های افزایش وزن

  1. مصرف مکمل های افزایش وزن می تواند منجر به وزن گیری نا سالم شود. به گونه ای که وزن فرد بیش از مقدار ایده آل افزایش پیدا کند و یا بیشترین افزایش وزن ناشی از افزایش چربی احشایی و یا زیر پوستی باشد. بنابراین ضروری است که این مکمل ها در حد اعتدال مصرف شوند.
  2. یکی دیگر از عوارض شایع مکمل های افزایش وزن بروز یبوست است. توصیه می شود در زمان مصرف این مکمل ها روزانه حداقل ۱۲ لیوان آب بنوشید.
  3. مصرف بیش از حد مکمل های افزایش وزن به دلیل محتوای بالای پروتئین و چربی می تواند منجر به افزایش فشار بر کبد و کلیه ها شود و در نتیجه فرد را دچار کبد چرب یا نارسایی کلیوی کند.
فهرست