علل ایجاد شوره سر چیست؟ بهترین راه درمان شوره سر ‏برای همیشه

شوره سر پدیده‌ای طبیعی است که امکان دارد بسیاری از افراد با آن مواجه شوند. اما برخلاف باور عمومی، این مشکل تنها به دلیل عدم رعایت بهداشت رخ نمی‌دهد بلکه عوامل متعددی در کنار روش‌های نادرست شست‌وشوی موها، می‌توانند به بروز این مشکل منجر شوند. هرچند شوره سر تهدیدی برای سلامت افراد محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند ظاهری ناخوشایندی به موها ببخشد و با احساس ناراحتی همراه باشد. در ادامه به بررسی علل ایجاد شوره سر پرداخته و در خصوص روش‌های درمان آن، با شما صحبت خواهیم کرد.

شوره سر چیست؟

شوره سر که با نام علمی Pityriasis simplex capillitii شناخته می‌شود، به معنای ریختن سلول‌های مرده پوست سر است. در واقع وجود کراتین در ساختار پوست انسان که باعث بازسازی سلول‌های پوستی می‌شود، این عارضه پوستی را که اغلب با خارش همراه است به وجود می‌آورد. هرچند علت دقیق بروز این مشکل، هنوز به‌طور کامل مشخص نشده اما عوامل مختلفی می‌توانند احتمال ابتلا به آن را افزایش دهند. مثلا اگرچه این مشکل تنها به دلیل عدم رعایت بهداشت شخصی به وجود نمی‌آید؛ ولی در افرادی که موهای خود را به‌طور منظم نمی‌شویند یا شانه نمی‌کنند، بیشتر مشاهده می‌گردد.

انواع شوره سر

شوره سر به چند نوع مختلف تقسیم می‌شود، به‌طوری‌که هر یک از آن‌ها به دلایل خاصی ایجاد می‌شوند. در واقع برخی از انواع آن، به دلیل اختلالات پوستی به وجود می‌آیند و برخی دیگر، تحت تأثیر عوامل طبیعی و محیطی قرار دارند. از این‌رو در ادامه، به بررسی مهم‌ترین دسته‌بندی‌های شوره سر خواهیم پرداخت.

شوره سر نوزادان

یکی از رایج‌ترین دلایل ایجاد شوره سر و پوسته‌های قابل مشاهده بر روی سر نوزادان، اختلالی بی‌خطر و هورمونی است که از انتقال هورمون‌های جفت به جنین به وجود می‌آید. بنابراین با گذر زمان و به‌طور طبیعی برطرف می‌شود.

شوره سر در کودکان

علت شوره سر در نوجوانی و دوران کودکی، معمولاً عدم شستشوی مناسب موها، خشکی پوست سر، وجود قارچ‌ها یا حساسیت به محصولات مراقبتی بوده و ممکن است با خارش و قرمزی همراه باشد. در ضمن ابتلاء به  بیماری‌های پوستی ماند اگزما و عوامل محیطی نظیر تغییرات دمایی، رطوبت و شرایط محیطی مختلف هم می‌توانند در این زمینه موثر باشند.

شوره سر خشک

این نوع شوره سر، معمولاً به دلیل خشکی پوست کف سر، در فصول سرد و خشک رخ می‌دهد. افرادی که از آب داغ برای شستشوی موهای خود استفاده می‌کنند هم شاهد بروز چنین مشکلی هستند. لازم به ذکر است که این نوع شوره به رنگ سفید بوده و به‌راحتی از کف سر جدا می‌شود؛ حتی ممکن است بر روی شانه‌ها یا میان موها بریزد. البته درمان شوره سر خشک به سادگی و با تغییر عادات روزمره یا استفاده از شامپوهای مخصوص برای خارش سر و مصرف اسکراب‌های کف سر امکان‌پذیر است.

شوره سر چرب

افرادی که دارای پوست سر چرب هستند نیز در معرض ابتلا به شوره قرار دارند. این نوع شوره معمولاً به دلیل تجمع بیش از حد چربی و آلودگی‌ها در میان موها یا ترشح زیاد سبوم از غدد چربی اطراف فولیکول‌های مو رخ می‌دهد. در ضمن  رنگ این شوره متمایل به زرد است و معمولاً از کف سر به‌سختی جدا می‌شود. شایان ذکر است که اگر برای درمان شوره سر چرب به موقع اقدام نکنید، شاهد عوارض جدی مانند ریزش شدید موی سر، خواهید بود.

شوره سر قارچی

مالاسزیا، نوعی قارچ طبیعی است که بر روی پوست انسان و حیوانات زندگی می‌کند. این قارچ از چربی پوست سر تغذیه کرده و در صورت تجمع بر روی پوست، می‌تواند باعث بروز شوره گردد. هرچند این قارچ معمولاً مشکل‌زا نیست، اما در برخی افراد با شرایط خاص، ممکن است موجب تحریک پوست و بروز حساسیت شود. برای درمان اثرات ناشی از مالاسزیا نیز استفاده از روغن درخت چای توصیه می‌شود.

شوره سر مرتبط با بیماری‌های پوستی

علاوه بر موارد ذکر شده، بیماری‌های زمینه‌ای پوستی نیز می‌توانند منجر به بروز شوره سر شوند. در چنین شرایطی مشاوره با پزشک متخصص، برای انتخاب روش درمانی مناسب، بسیار حائز اهمیت است. چون درمان‌های خانگی در این موارد ممکن است باعث شدت یافتن مشکل یا طولانی‌تر شدن دوره درمان شوند. همچنین در برخی موارد امکان دارد علائم بیماری‌ها با شوره سر اشتباه گرفته شوند و روش نامناسبی برای درمان آنها اتخاذ گردد. به عنوان مثال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بیماری پسوریازیس

پسوریازیس یک بیماری مزمن پوستی بوده که اغلب علائم بروز آن با شوره سر اشتباه گرفته می‌شود. چون ابتلاء به این بیماری، موجب ظاهر شدن پوسته‌های فلسی شکل بر روی پوست شده که در حالت خفیف، ظاهری ریز و پودری به خود می‌گیرند؛ اما در صورت شدت بیشتر، فلس‌های قرمز و دردناکی بر روی پوست ایجاد می‌شوند.

• درماتیت سبورئیک یا اگزمای سبورئیک

درماتیت سبورئیک نوعی التهاب پوستی است که در نواحی غدد ترشح‌کننده چربی رخ می‌دهد. علائم اگزمای سبورئیک در بزرگسالان هم شامل قرمزی، چربی پوست و پوسته‌های ریز در نواحی ابتلاء است که معمولاً به رنگ زرد یا قرمز دیده می‌شوند. در ضمن این نوع عارضه، علاوه بر موها ممکن است در پشت گوش‌ها، ابروها و سایر نواحی پوشیده از مو، مشاهده گردد. بنابراین می‌توان گفت در برخی موارد نشانه‌های خفیف این عارضه، شباهت بسیاری با شوره سر دارند.

علل ایجاد شوره سر

شوره سر مشکل شایعی است که به دلایل مختلفی بروز می‌کند و می‌تواند کیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین شناخت علل ایجاد آن از اهمیت بالایی برخوردار است. بر همین اساس در ادامه به بیان برخی از علت‌های رایج بروز شوره سر می‌پردازیم:

• تحریک و چربی پوست سر
• ایجاد حساسیت و التهاب در پوست سر
• شست‌وشوی ناکافی مو
• عدم استفاده کافی از شامپو یا باقی‌ماندن مواد شوینده روی موها
• حساسیت به محصولات مراقبت از مو
• وجود قارچ‌هایی مانند مالاسزیا
• ابتلا به بیماری‌های پوستی
• تجمع سریع سلول‌های مرده پوست
• ابتلاء به بیماری‌های خاص مرتبط با سیستم عصبی مانند پارکینسون و HIV مثبت
• ایجاد تغییرات هورمونی، به‌ویژه در سطح آندروژن‌ها
• فشارهای روانی مانند استرس و تعریق ناشی از آن
• تغذیه نامناسب و کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی
• آسیب‌های ناشی از حرارت سشوار زدن و استفاده بیش از حد از ابزارهای حرارتی مانند بابلیس

علائم شوره سر

تشخیص نشانه‌های شوره سر برای بسیاری از نوجوانان و بزرگسالان به‌راحتی امکان‌پذیر است. چون اغلب، این عارضه با ظهور لایه‌های چرب و سفید رنگ پوست مرده بر روی موها و شانه‌ها همراه بوده و معمولاً با احساس خارش، در ناحیه سر بروز می‌کند. در ضمن این مشکل معمولا در فصل‌های پاییز و زمستان، زمانی‌که گرمای داخل منزل به خشکی پوست سر دامن می‌زند، شیوع پیدا می‌کند. دیگر علائم مرتبط با این مشکل شامل موارد زیر هستند:

• خشکی پوست در نواحی صورت، پیشانی، گوش‌ها یا ابروها
• پوسته‌ریزی در سینه یا سایر نواحی مودار بدن
• وجود نواحی چرب در پوست سر یا سایر قسمت‌های بدن
• ایجاد قرمزی خفیف در نواحی آسیب‌دیده
• ریزش موقتی موها

روش‌های درمان شوره سر

شوره سر مشکلی است که می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، بنابراین برای درمان آن‌‌ نیز باید متناسب با علل ایجاد شوره سر، روش‌های متفاوتی را در نظر گرفت. مثلا برخی از این درمان‌ها به لایه‌برداری سلول‌های مرده پوست مربوط می‌شود، در حالی‌که برخی دیگر، به مقابله با مخمرهایی که می‌توانند شوره سر را تشدید کنند می‌پردازند. در مجموع انتخاب روش درمانی مناسب به عواملی چون سن فرد، شرایط پزشکی موجود و شدت شوره سر بستگی دارد. بر همین اساس در ادامه، مهم‌ترین روش‌های درمانی شوره سر را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

درمان‌های ساده و غیر دارویی

معمولا درمان‌های ساده و غیر دارویی مثل برس زدن منظم موها، نقش بسزایی در کنترل شوره سر دارند. چراکه این اقدام، باعث افزایش جریان خون و تغذیه سلول‌ها می‌شود. به همین دلیل اغلب توصیه می‌شود هر شب پیش از خواب، با استفاده از یک برس، موهای خود را در جهات مختلف برس زده تا برس بر روی سرتان حرکت کند و خون در تمام نقاط پوست سر به جریان افتد.

یکی دیگر از روش‌های موثر در این زمینه، شستشوی روزانه موها است. برای این‌منظور هم باید هنگام شامپو کردن موها، پوسته‌ها را با ناخن‌های خود سست کرده و حداقل به مدت ۵ دقیقه پوست سر را مالش دهید. در ضمن برای تمیز کردن موها باید از شامپویی متناسب با نوع موهایتان استفاده کنید و بر اساس نوع موها می‌توانید مقداری مواد تقویت‌کننده گیاهی یا حیوانی به آن بیفزایید.

رژیم غذایی

برخی متخصصان بر این باور هستند که رژیم غذایی نامناسب می‌تواند یکی از علل اصلی بروز شوره سر باشد. در این حالت باید اصلاح رژیم غذایی را در اولویت قرار دهید. به‌طورکلی پرهیز از مصرف چربی‌های حیوانی و همچنین زیاده‌روی در مصرف شیرینی‌ها، شکلات‌ها، آجیل‌ها، غذاهای سرخ شده و ادویه‌جات تند می‌تواند به بهبود سلامت موها کمک کند. در ضمن افرادی‌که با مشکل شوره سر مواجه هستند باید مصرف سبزیجات، میوه‌ها و منابع پروتئینی را افزایش دهند. در واقع استفاده از غذاهایی که حاوی ویتامین‌های A ،E ،B و پروتئین کافی هستند، می‌تواند از بروز شوره سر جلوگیری کند.

درمان‌های خانگی شوره سر

راهکار دیگری که برای رفع مشکل شوره سر مورد توجه قرار دارد، مربوط به درمان‌های خانگی، به عنوان گزینه‌ای طبیعی و موثر می‌شود. در ادامه به چند روش خانگی مفید در درمان شوره سر، اشاره خواهیم کرد:

• روغن درخت چای

مطالعات مختلف نشان می‌دهد که این روغن طبیعی، به دلیل خواص ضدالتهابی و ضدعفونی‌کننده‌‌ای که دارد، می‌تواند رشد میکروارگانیسم‌ها را کاهش دهد و به عنوان درمان قطعی شوره سر در خانه مطرح گردد. همچنین خاصیت ضدقارچی آن‌ در برابر مخمر مالاسزیا مؤثر بوده و می‌تواند در رفع شوره سر مفید واقع شود.

• استفاده از روغن‌های گیاهی

روغن برگ لیمو نیز راهکاری موثر در از بین بردن شوره سر است. البته در یک مطالعه علمی، غلظت‌های مختلف این روغن، مورد بررسی قرار گرفته و نتایج نشان می‌دهند که غلظت ۱۰ درصد آن، بهترین تاثیر را پس از هفت روز استفاده دارد و می‌تواند شوره سر را تا ۵۱ درصد بهبود ‌بخشد. حتی پس از چهارده روز  استفاده از آن تا ۷۴ درصد بهبودی نیز حاصل می‌شود. علاوه بر آن، روغن نارگیل، کنجد و روغن زیتون هم از جمله روغن‌های موثر در درمان این مشکل پوستی به شمار می‌روند.

• درمان شوره سر با سرکه سیب

باتوجه به این‌که سرکه سیب دارای خاصیت ضدقارچی است، می‌تواند عوارض ناشی از شوره سر را که به دلیل وجود چنین عاملی بروز کرده‌اند، از بین ببرد. درمان شوره سر با نمک، ماست، حنا، جوش شیرین، آلوئه‌ورا هم در این زمینه تاثیر به‌سزایی دارند و می‌توانید از این روش‌ها نیز استفاده نمایید.

درمان دارویی

درمان‌ دارویی شوره سر شامل استفاده از شامپوهای مخصوص ضد شوره که حاوی ترکیباتی نظیر سلنیوم سولفاید، کتوکونازول و پیریتنیوم زینک هستند می‌شود. البته این شامپوها معمولاً برای موارد خفیف تا متوسط شوره سر کافی بوده و در موارد شدیدتر، ممکن است پزشک، شامپوهای حاوی قطران یا کرم‌های حاوی کورتیزون را تجویز کند. برای استفاده از این داروها نیز باید موها را به قسمت‌های کوچک تقسیم کرده و پماد یا لوسیون را به آرامی روی پوست سر خود بمالید. هرچند هیچ درمان قطعی برای شوره سر وجود ندارد، اما  استفاده از شامپوهای مخصوص ضد شوره می‌تواند به مدیریت علائم این عارضه کمک کند.

عواقب ابتلا به شوره سر

شوره سر یکی از مشکلات رایج پوستی است که معمولا مانند یک بیماری مزمن، به صورت خاموش و بدون علامت در بدن فرد باقی می‌ماند. حتی در زمان‌هایی که این بیماری به مرحله فعال می‌رسد هم علائم آن قابل کنترل بوده و با درمان‌های مناسب بهبود پیدا می‌کنند.

لازم به ذکر است که شوره سر به تنهایی باعث ریزش مو نمی‌شود و چربی ناشی از آن هم تأثیری بر طاسی سر ندارد. با‌این‌حال، عوارض جانبی این بیماری شامل احساس دستپاچگی و ناراحتی در تعاملات اجتماعی یا احتمال بروز عفونت‌های باکتریایی ثانویه در نواحی مبتلا می‌‌شوند.

زمان مراجعه به پزشک

افرادی که با مشکل شوره سر دست و پنجه نرم می‌کنند، در اکثر موارد نیازی به مراجعه به پزشک ندارند و می‌توانند به کمک شامپوهای ضد شوره و درمان‌های خانگی، این عارضه را به‌طورکامل کنترل کرد. البته باید توجه داشت که شوره سر، تنها عامل خارش پوست سر نیست و در صورت بروز این دو عارضه باهم، لازم است فرد مبتلا،  از لحاظ ابتلاء به بیماری‌هایی نظیر پسوریازیس، اگزما یا عفونت قارچی، مورد ارزیابی قرار گیرد. در نتیجه در چنین شرایطی، مشورت با پزشک متخصص الزامی است. در ضمن اگر پس از مصرف شامپوهای ضد شوره، مشکل خارش و قرمزی پوست سر برطرف نشد، باید برای بررسی بیشتر این مشکل، به پزشک متخصص مراجعه کرد.

بررسی محصولات و مشاوره با متخصصان

در این مقاله به بررسی علل ایجاد شوره سر و راه‌های درمان آن پرداختیم تا شما بتوانید به کمک نکات مطرح شده، اطلاعات دقیقی درباره علل ایجاد و درمان این مشکل کسب کنید. البته توصیه می‌کنیم که با توجه به محصولات و راه‌حل‌های مختلفی که برای درمان این عارضه وجود دارند، پیش از انتخاب هر محصول، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید تا با توجه به نوع و جنس پوست شما، بهترین گزینه را برایتان تجویز کند.

سوالات متداول

1. چرا شستشو سر، حجم شوره را کمتر می‌کند؟

شستشوی منظم موها با استفاده از شامپو مناسب، می‌تواند به کاهش تجمع چربی‌ها و سلول‌های مرده پوست کمک کند و در نتیجه از بروز شوره سر جلوگیری نماید.

2. آیا استرس باعث بروز با تشدید شدن شوره سر می‌شود؟

بله، زیرا استرس مزمن، تأثیرات منفی قابل توجهی بر سلامت پوست و مو داشته و مشکلاتی مانند شوره سر را تشدید می‌کند.

3. چگونه شوره سر را برای همیشه از بین ببریم؟

استفاده منظم از شامپوهای ضد شوره حاوی زینک پیریتیون، کتوکونازول یا سلنیوم سولفاید، می‌تواند راه‌خلی مناسب برای درمان قطعی شوره سر باشد.