کلیندامایسین نوعی آنتی بیوتیک موضعی از خانواده لینکوزامیدها است که به خاطر عملکرد بهینه در مبارزه با عفونتهای باکتریایی، از محبوبیت بالایی در بین استفادهکنندگان برخوردار است. البته این دارو در ابتدا برای استفاده سیستمیک طراحی شده بود اما به دلیل توانایی بالا در کنترل مشکلات پوستی، در حوزه درماتولوژی نیز مورد توجه کاربران قرار گرفت. بر همین اساس در ادامه به بررسی فواید پماد کلیندامایسین برای جوش پرداخته و در خصوص نحوه استفاده از آن اطلاعات مهمی را بیان خواهیم کرد.
پماد کلیندامایسین چیست؟
کلیندامایسین یک آنتی بیوتیک سیستمیک است که برای درمان جوشها و برخی از عفونتها مورد استفاده قرار میگیرد. در واقع این دارو به دلیل اثر ضد باکتریایی خود، رشد و تکثیر باکتری استافیلوکوکوس آورئوس را مهار کرده و با باز کردن منافذ مسدود شده پوست مواد زائد را از آن خارج میکند. برای آشنایی بیشتر با این دارو میتوانید مقاله کلیندامایسین چیست؟ راهنمای جامع کاربردها، عوارض و نکات حیاتی در مصرف را نیز مطالعه نمایید.
فواید پماد کلیندامایسین برای جوش
استفاده از پماد کلیندامایسین به عنوان یک آنتی بیوتیک مؤثر در درمان جوش و سایر مشکلات پوستی مانند آکنه، مزایای بسیاری را به دنبال دارد که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره خواهیم کرد.
اثر ضدباکتریایی
کلیندامایسین با مهار رشد باکتریها، به ویژه پروپیونی باکتریوم آکنه که یکی از عوامل اصلی ایجاد آکنه است، توانایی رفع جوشها و کاهش شدت التهاب ناشی از آنها را دارد. در واقع این دارو با کم کردن تعداد باکتریهای روی پوست، به کاهش التهاب و جلوگیری از ظهور ضایعات جدید کمک نموده و اثرات عوارض پوستی را از بین خواهد برد.
خواص ضدالتهابی پماد کلیندامایسین برای جوش بعد از اصلاح
پماد کلیندامایسین علاوه بر اثرات ضدباکتریایی، دارای خواص ضدالتهابی نیز است. در نتیجه گزینهای ایدهآل برای درمان جوشها و عارضههای التهابی محسوب میشود. در ضمن به تسکین قرمزی، تورم و ناراحتی ناشی از ضایعات پوستی کمک میکند.
مکمل سایر درمانها
با استفاده از پماد کلیندامایسین به تنهایی یا در ترکیب با سایر عوامل مؤثر در درمان مشکلات پوستی مانند بنزوئیل پراکسید یا رتینوئیدها میتوان عارضههایی همچون جوش و آکنه را برطرف ساخت. در نهایت، این رویکرد به ایجاد یک درمان جامع و کامل که تمام جنبههای مختلف مشکلات پوستی را در بر میگیرد منجر خواهد شد. برای شناخت انواع مکملهای رفع جوش پیشنهاد میشود مقاله معرفی بهترین پماد با کیفیت و قوی برای جوش صورت ایرانی و خارجی را نیز مطالعه نمایید.
قابلیت استفاده در مدلهای مختلف
این دارو هم به صورت موضعی و هم به صورت خوراکی استفاده میشود. در این میان فرمولاسیون موضعی آن که بهصورت پماد یا محلول فسفات کلیندامایسین تولید میگردد، مستقیماً بر روی نواحی آسیبدیده اعمال شده و به کاهش التهاب و کنترل باکتریهای عامل ایجاد جوش کمک میکند. در مجموع انتخاب نوع فرمولاسیون کلیندامایسین به شدت عارضه و شرایط هر بیمار بستگی دارد. سایر اشکال کلیندامایسین در جدول زیر آمده است:
| کلیندامایسین واژینالی | کلیندامایسین تزریقی | کلیندامایسین خوراکی | کلیندامایسین موضعی |
| کلئوسین ۲ درصد | کلیندامایسین فسفات ۶ میلیگرم | کپسول ۷۵ میلیگرم | فوم ایووسیلین یک درصد |
| کلئوسین ساپوزیتوری | کلیندامایسین فسفات ۱۲ میلیگرم | کپسول ۱۵۰ میلیگرم | پماد کلینداژل یک درصد |
| – | کلیندامایسین فسفات ۱۸ میلیگرم | کپسول ۳۰۰ میلیگرم | لوسیون کلئوسین T ده میلیگرم |
| – | کلیندامایسین فسفات ۱۵۰میلیگرم | گرانول پالمیتات با هیدروکلراید ۷۵ میلیگرم | محلول کلیندامایسین فسفات یک درصد |
موارد مصرف کلیندامایسین
در حال حاضر اغلب پزشکان از کلیندامایسین برای درمان انواع مختلف عفونتهای باکتریایی استفاده میکنند. بهطورمثال در مواردی همچون ابتلاء به عفونتهای باکتریایی پوست، کرم موضعی کلیندامایسین مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین زمانیکه امکان استفاده از پنیسیلین وجود نداشته باشد یا نوع باکتریهای مرتبط با عفونت مشخص گردند، این دارو برای درمان مشکلات پوستی تجویز میشود.
در زمینه عفونتهای دستگاه تناسلی زنان نیز استفاده از این دارو به صورت کرم یا شیاف واژینال موثر خواهد بود. در برخی موارد نادر هم ممکن است از کلیندامایسین برای درمان بیماریهایی که سازمان غذا و داروی آمریکا آنها را تأیید نکرده است مانند درمان سیاه زخم یا مالاریا استفاده میشود. در نهایت باید بدانید که این پماد میتواند در درمان بیماریهای عفونی مانند عفونتهای استافیلوکوکی استخوان، مفاصل و پریتونیت مؤثر باشد.
مکانیسم عملکرد کلیندامایسین
در شرایط آزمایشگاهی کلیندامایسین فسفات غیرفعال است اما هیدرولیز سریع آن در محیطهای زنده موجب تبدیل آن به شکل آنتی بیوتیک فعال کلیندامایسین میشود. در این حالت میتواند به عنوان یک عامل ضد باکتریایی با اتصال به زیر واحدهای 50S یا ریبوزومهای باکتریهای حساس، مانع از انتقال پپتیدیل و در نتیجه سنتز پروتئین شود. این عمل به کاهش اسیدهای چرب سطحی پوست کمک کرده و در درمان عارضههای پوستی همچون جوش و آکنه نقش مؤثری ایفا میکند.
لازم به ذکر است که در برخی موارد مانند وجود اریترومایسین، امکان دارد عوامل باکتریایی نسبت به این دارو مقاومت پیدا کنند. شواهدی نیز وجود دارد که نشان میدهد بین کلیندامایسین و لینکومایسین هم مقاومت متقاطع وجود دارد.
نحوه مصرف پماد کلیندامایسین
در بین انواع مختلف کلیندامایسین، کرم آن به عنوان یکی از متداولترین و محبوبترین روشهای مصرف این دارو شناخته میشود. البته باید توجه داشت، تنها در صورتی میتوان از مزایای آن بهرهمند شد که مصرف پماد به شیوهای صحیح و مطابق با دستور پزشک انجام گیرد. از اینرو در ادامه به بررسی نکات مهمی که باید در خصوص نحوه مصرف کلیندامایسین برای جوش مد نظر قرار دهید، خواهیم پرداخت.
- آمادهسازی ناحیه تحت درمان
پیش از استفاده از کلیندامایسین باید نواحی آسیبدیده را با آب گرم و صابون ملایم شسته و کاملاً خشک کنید.
- استفاده صحیح از دارو
در این مرحله باید لایه ای نازک از دارو را به آرامی روی ناحیه آسیبدیده بمالید. توجه داشته باشید که این دارو باید بر روی تمامی نواحی تحت تأثیر عارضه پوستی اعمال شود و نباید تنها بر روی جوشها تمرکز کنید. این روش نه تنها به کاهش التهاب موجود کمک میکند، بلکه از بروز جوشهای جدید نیز جلوگیری خواهد کرد.
- مراقبت از پوست
از شستن بیش از حد نواحی مبتلا به آکنه خودداری کنید؛ چراکه اینکار میتواند باعث خشکی پوست و تشدید عارضه پوستی شود. به عبارت دیگر در زمان استفاده از این پماد شستشوی دو تا سه بار در روز با صابون ملایم کافی است.
ضمنا شما میتوانید با مطالعه مقاله تاثیر پماد آلفا در از بین بردن لکهای صورت و جای جوش، با خواص این کرم برای رفع مشکلات پوستی نیز آشنا شوید.
- دنبال کردن روند درمان
برای آنکه نتیجه بهتری از درمان با کلیندامایسین داشته باشید، لازم است که در صورت بهبود عوارض پوستی، باز هم مصرف دارو را ادامه دهید. چون قطع ناگهانی آن، منجر به بروز مجدد علائم عارضه پوستی شده و در این حالت ممکن است مجبور باشید به شکل روزانه و برای مدت طولانیتری از این دارو استفاده کنید.
مقدار مصرف کرم کلیندامایسین
دوز پماد کلیندامایسین برای لک صورت، رفع جوش و آکنه متناسب با شرایط هر بیمار متفاوت است. بنابراین پیروی از دستورات پزشک یا راهنماییهای موجود بر روی بسته دارو از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود. تعداد دفعات مصرف روزانه، زمان مجاز بین دوزها و مدت زمان درمان هم به سن بیمار، نوع و شدت عارضه پوستی، بستگی دارد. بااینحال باید بدانید که در یک دستورالعمل کلی، مقدار مصرف این دارو در کودکان زیر ۱۲ سال باید بهطور دقیق توسط پزشک معالج تعیین شود تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری گردد. برای افراد ۱۲ سال به بالا هم توصیه میشود کلیندامایسین را روزانه یکبار بر روی ناحیه آسیبدیده اعمال کنند.
نکات مهم درباره نحوه مصرف ژل کلیندامایسین برای جوش
پس از آموزش طرز استفاده از محلول کلیندامایسین، رعایت نکات زیر در زمان استفاده از این دارو منجر به بهبود اثر بخشی درمان و کاهش عوارض جانبی آن میشود.
احتیاط در استفاده
در زمان استفاده از این دارو باید مراقب باشید تا پماد کلیندامایسین وارد چشمها نشود. اما در صورت بروز چنین اتفاقی، باید بلافاصله چشمها را با آب خنک شستشو داده تا از بروز عوارض جدی جلوگیری شود.
اطلاعرسانی به پزشک
در صورتیکه به این دارو یا لینکومایسین یا لینکوسین حساسیت دارید، لازم است که پیش از استفاده موضعی از این دارو، به پزشک خود اطلاع دهید. هنگام مراجعه به پزشک هم باید اطلاعات مربوط به داروهای تجویزی، داروهای بدون نسخه، ویتامینها، مکملهای غذایی و محصولات گیاهیای که مصرف میکنید را ارائه دهید.
بیماریهای خاص
اگر به بیماری التهابی روده مبتلا بوده یا دچار اسهال شدید ناشی از مصرف آنتیبیوتیکها هستید، حتماً قبل استفاده از پماد کلیندامایسین برای جوش، پزشک را در جریان قرار دهید. چون ممکن است کلیندامایسین برای شما مناسب نباشد و پزشک داروی دیگری را تجویز کند. در صورتیکه مبتلا به آسم، اگزما یا آلرژی هستید هم لازم است این موضوع را به پزشک خود اطلاع دهید.
بارداری و شیردهی
در صورتی که باردار هستید یا قصد بارداری دارید، پیش از استفاده از این دارو باید پزشک خود را مطلع سازید. اگر در حین مصرف کلیندامایسین هم متوجه بارداری خود شدید، باید فوراً با پزشک تماس بگیرید. در ضمن مصرف این دارو در دوران شیردهی، بدون اطلاع پزشک مجاز نخواهد بود.
شرایط نگهداری پماد کلیندامایسین
برای حفظ کیفیت و اثر بخشی پماد کلیندامایسین، باید در زمان نگهداری از آن نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- نگهداری از دارو در محیطی با دمای کمتر از ۲۵ درجه سانتیگراد
- نگهداری دور از نور خورشید و رطوبت
- توجه به تاریخ انقضای پماد قبل از استفاده
جراحی
اگر قرار است تحت عمل جراحی مانند جراحی دندان قرار بگیرید، باید پیش از هر اقدامی پزشک را در جریان قرار دهید.
زمان مناسب برای مصرف پماد کلیندامایسین
یکی از کلیدیترین عوامل مؤثر بر اثربخشی این دارو، رعایت زمانبندی استفاده از آن است. بهطورمثال اگر پزشک شما تجویز کرده که روزی دو بار از این پماد ضدباکتری استفاده کنید، باید اینکار را در دو نوبت صبح و شب انجام دهید.
در ضمن اگر فراموش کردید یک نوبت از این پماد را استفاده کنید، باید در سریعترین زمان ممکن، مقدار مشخص شده را بر روی ناحیه آسیبدیده بمالید. اما اگر زمان زیادی تا نوبت بعدی باقی نمانده است، توصیه میشود دوز فراموششده را نادیده گرفته و به جای آن، دوز بعدی را در زمان معین خود مصرف کنید.
عوارض جانبی احتمالی پماد کلیندامایسین
عوارض جانبی پماد کلیندامایسین که معمولا مشاهده میشود، شامل خشکی، التهاب و پوستهپوستهشدن پوست است. عوارض جانبی کمتر رایج آن نیز میتواند شامل تحریک یا چربشدن پوست، خارش یا سوزش در محل استفاده و احتمال بروز درماتیت تماسی باشد. بهندرت هم ممکن است پماد کلیندامایسین جذب جریان خون شده و به دلیل وجود باکتری کلستریدیوم دیفیسیل، باعث بروز مشکلات جدی رودهای گردد.
لازم به ذکر است که امکان دارد این وضعیت در طول درمان یا حتی هفتهها تا ماهها پس از قطع درمان نیز ادامه داشته باشد. بنابراین در صورت تجربه اسهال مکرر، درد شکم یا مشاهده خون در مدفوع، لازم است که فوراً به پزشک مراجعه کنید. بهطورکلی واکنشهای آلرژیک جدی نسبت به این پماد نادر هستند، اما اگر شاهد علائمی مانند بثورات پوستی، خارش شدید، تورم، بهویژه در صورت، زبان و گلو بودید یا دچار مشکلات تنفسی شدید، باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
راهکارهایی برای کاهش و مدیریت عوارض جانبی
برای کاهش عوارض جانبی ناشی از استفاده پماد کلیندامایسین، رعایت دوز مشخص و استفاده منظم از این دارو امری ضروری است. هرچند عوارضی مانند سوزش و خارش پوست معمولاً خفیف و گذرا هستند و نیازی به درمان خاصی ندارند، اما در صورت بروز عوارض نادر، بهترین اقدام مراجعه سریع به پزشک و پیروی از توصیههای او خواهد بود.
موارد احتیاط استفاده از کرم کلیندامایسین
استفاده از این کرم ممکن است باعث تحریک پوست شود، بهویژه اگر همزمان با داروهای موضعی آکنه مانند لایهبردارها یا اسکرابها، استفاده شود. افراد مبتلا به درماتیت آتوپیک که دارای پوستی خشک و حساس همراه با خارشهای شدید هستند هم باید با احتیاط بیشتری از این دارو استفاده کنند. لازم به ذکر است که پماد کلیندامایسین نباید با چشمها و نواحی مخاطی همچون دهان و بینی تماس داشته باشد. در ضمن اگر مادران شیرده از این کرم بر روی سینه خود استفاده میکنند، باید دقت نمایید که پماد به نوک سینه و اطراف آن مالیده نشود.
تداخلات دارویی با کلیندامایسین
مصرف همزمان کلیندامایسین با تعدادی از محصولات دارویی میتواند منجر به بروز اختلالات و عوارض ناخواستهای شود. از اینرو توصیه میشود با آگاهی از این تعاملات دارویی، مانع از بروز عوارض جانبی احتمالی شوید. برخی از مهمترین تداخلات دارویی با کلیندامایسین نیز عبارتند از:
- استفاده همزمان با سایر داروهای درمان کننده آکنه مانند بنزوئیل پراکسید، اسید سالیسیلیک یا ترتینوئین
- مصرف محصولات مراقبت از پوست حاوی مقادیر بالای الکل مانند برخی کرمهای اصلاح و لوسیونها یا برخی پاککنندههای پوست مثل صابونهای دارویی
- افزایش اثر داروهای شلکننده عضلانی غیر دپولاریزان در صورت مصرف همزمان با کلیندامایسین
- تاثیرگذاری آنتاگونیستی بر روی نئوستیگمین و پیریدوستیگمین
- تداخل با داروهایی نظیر کلرامفنیکل، اریترومایسین و نئوستیگمین در صورت استفاده از کپسول کلیندامایسین
یک پماد استثنایی!
پماد کلیندامایسین از جمله داروهای مؤثر در درمان جوش، آکنه و عفونتهای پوستی بوده و در حال حاضر در اشکال مختلفی نظیر پماد، کرم و ژل در دسترس است. در مجموع وجود عناصر موثر در کاهش عوارض پوستی، افزایش اثربخشی درمان و مناسب بودن قیمت پماد کلیندامایسین برای جوش، این دارو را به گزینهای محبوب در درمان مشکلات پوستی تبدیل کرده است.
سوالات متداول
آیا پماد کلیندامایسین برای درمان عفونتهای پوستی مؤثر است؟
بله، این پماد با متوقف کردن رشد باکتریها، به درمان عفونتهای پوستی کمک شایانی میکند.
چه عواملی باعث کاهش اثر پماد کلیندامایسین میشوند؟
شستوشوی مکرر محل آسیبدیده
فراموشکردن زمانهای مقرر برای استعمال پماد
عدم پایبندی به زمانبندی مشخص برای استفاده از آن
چقدر طول میکشد تا نتایج پماد کلیندامایسین را ببینید؟
معمولاً پس از گذشت حدود ۴ تا ۶ هفته از شروع درمان با کلیندامایسین، تغییرات مثبت در وضعیت عفونت پوستی مشاهده خواهد شد.
