دستگاه گوارش یک سیستم پیچیده و حیاتی در بدن است که نقشی کلیدی در تجزیه و جذب مواد مغذی موجود در غذاها را برعهده دارد. این فرآیند به شکلی طراحی شده که ذرات غیرضروری غذاها را به مدفوع تبدیل کرده و از طریق رودهها دفع میکند. بنابراین هرگونه اختلال در عملکرد این سیستم میتواند منجر به بروز یبوست شود؛ وضعیتی که در آن بدن به دشواری به دفع مدفوع پرداخته و امکان دارد به مشکلی مزمن مبدل گردد. در این مقاله با ما همراه باشید تا به بررسی علل یبوست مزمن و روشهای درمان آن بپردازیم.
یبوست مزمن چیست؟
یبوست طولانیمدت به وضعیتی اطلاق میشود که فرد برای مدت زمان زیادی با مشکلاتی نظیر کاهش حرکات روده، سختی در دفع یا مدفوع خشک و سفت مواجه میگردد. این اختلال معمولاً بیش از چند هفته ادامه یافته و برخلاف یبوستهای موقتی، باعث تغییر در عملکرد دستگاه گوارش و کاهش کیفیت زندگی بیمار خواهد شد. در واقع وقتی فرآیند طبیعی هضم مواد غذایی یا حرکت روده کند میشود مواد زائد، زمان بیشتری را در روده باقی میمانند و این امر میتواند دفع را دشوار یا دردناک کند.
روشهای درمان یبوست طولانیمدت یا مزمن در بزرگسالان
درمان یبوست معمولاً در ابتدا که این مشکل هنوز شدت پیدا نکرده است، با تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی بیمار آغاز میشود تا سرعت حرکت مدفوع در روده بزرگ افزایش یابد. اما با گذشت زمان و در برخی موارد، بسته به عامل ایجادکننده یبوست، درمان آن به روشهای تخصصیتری نیاز داشته و پزشک برای رفع این مشکل از داروها و روشهای دیگری کمک میگیرد. نهایتا در موارد خاص، جراحی گزینهای احتمالی برای درمان یبوست خواهد بود.
در میان انواع روشهای درمانی، داروهای مرتبط با یبوست که در اشکال مختلفی تولید میشوند، پس از تأثیر بر حرکات روده، فرآیند دفع مدفوع را تسهیل نموده و به کاهش علائم یبوست کمک شایانی میکنند. در ادامه به معرفی برخی از داروهای مؤثر در درمان یبوست خواهیم پرداخت. در ضمن میتوانید در جدول زیر با اقسام مختلف داروهای درمان یبوست و مکانیسم اثر هرکدام از آنها آشنا شوید:
| نوع دارو | نحوه عملکرد برای درمان یبوست | دلایل استفاده | مزایای مصرف |
| داروهای حجم دهنده | افزایش مقدار آب در روده و نرم کردن مدفوع | درمان یبوست طولانی مدت یا مزمن
درمان هموروئید یا بواسیر |
اثر بخشی ملایم
عوارض پایین |
| داروهای اسموتیک | افزایش مقدار آب در روده و نرم نمودن مدفوع | درمان یبوست طولانی مدت یا مزمن
آمادهسازی روده برای انجام عمل کولونوسکوپی |
اثر بخشی موثر
عوارض پایین |
| داروهای محرک دستگاه گوارش | افزایش انقباضات رودهای | درمان یبوست حاد، تخلیه روده قبل از عمل جراحی | اثر بخشی سریع |
| انواع شیافهای درمان یبوست | تحریک مستقیم قسمت انتهایی روده بزرگ یا رکتوم | درمان یبوست حاد
درمان یبوست افراد مسن درمان یبوست بیماران بستری درمان یبوست ناشی از مصرف برخی داروها |
اثر بخشی سریع
|
پودر پی برن دینه با طعم موز
پودر پی برن دینه، دارویی طبیعی و مؤثر برای بهبود عملکرد دستگاه گوارش است. این محصول دارای مقدار زیادی فیبر خوراکی بوده که پس از جذب آب در معده، باعث پر شدن بخش قابل توجهی از آن میشود. این امر به نوبه خود احساس گرسنگی را کاهش داده و موجب افزایش حجم مدفوع و رقیق شدن آنزیمها میشود. همین مسئله هم باعث میشود فرد با کمترین کالری مصرفی، مدت زمان بیشتری احساس سیری کند و به وزن مطلوب خود برسد. افزون بر آن ترکیبات موجود در این پودر، اسیدهای صفراوی و سموم را جذب کرده و به بهبود عملکرد کلی دستگاه گوارش کمک شایانی میکنند. کنترل دیابت، کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع دوم و کمک به کاهش میزان کلسترول بدن از دیگر مزایای استفاده از پودر پی برن دینه به شمار میروند.
ملین گیاهی فاقد گلوتن موسیلیوم فورت
موسیلیوم فورت فراودهای گیاهی، حاوی پودر پوسته گیاه اسفرزه بوده که بر اساس حجم موسیلاژ استاندارد شده است. از اینرو علاوه بر درمان یبوست مزمن، در مواردی همچون یبوست دوران بارداری، بواسیر و کاهش کلسترول خون نیز مؤثر خواهد بود. در ضمن چون در ساخت این پودر از گلوتن استفاده نشده، برای افراد مبتلا به سلیاک نیز مناسب است. افزون بر آن، موسیلیوم فورت با طعم آناناس همراه با شیرینکننده استویا درست میشود تا طعم خوبی داشته و مصرف آن برای سنین بالای شش سال راحتتر شود. در ضمن این پودر با ایجاد حس سیری، در کنترل وزن نیز مؤثر است.
پودر پیدرولاکس سپیداج
پودر پیدرولاکس که نام علمی آن پلی اتیلن گلیکول است نوعی ترکیب شیمیایی قوی محسوب میشود که پس از حل شدن در آب، باعث افزایش میزان آب موجود در مدفوع شده و با تنظیم حرکات روده و نرمتر کردن مدفوع، تخلیه آن را آسانتر میکند. در مجموع این محصول در زمینههای پزشکی متنوعی کاربرد دارد که یکی از اصلیترین آنها، درمان یبوست و رفع مشکلات ناشی از انباشته شدن مدفوع سفت در روده است. علاوه بر آن پزشکان از این پودر قبل از جراحیهای مرتبط با دستگاه گوارش و کولونوسکوپی برای پاکسازی دستگاه گوارش استفاده میکنند. چون مصرف آن به بیماران کمک میکند بتوانند بهطورکامل روده خود را تخلیه نمایند.
قرص گیاهی سی لاکس دینه
قرص سی لاکس دینه یک داروی کاملاً گیاهی و پرفروش است که به منظور درمان یبوست ناشی از ضعف روده، مورد استفاده قرار میگیرد. چراکه این دارو اثر ملین و مسهل داشته و با جلوگیری از تنبلی روده، تحرکات آن را افزایش میدهد. لازم به ذکر است که این محصول معمولاً به شکل قرص و شربت ارائه میشود و به دلیل داشتن گیاه سنا و اسانس زیره در ترکیبات خود، روند دفع مدفوع را تسهیل میکند. موارد مصرف قرص سی لاکس هم عبارتند از:
- درمان یبوست ناشی از عملکرد نامناسب روده بزرگ
- پیشگیری از تنبلی روده
- اثر مسهل و ملین
- تسهیل دفع روده
- درمان بواسیر و مشکلات ناشی از آن
قرص سنالین گل دارو
قرص سنالین گل دارو، نوعی مکمل گیاهی برای درمان مؤثر یبوست بوده که از ترکیب عصاره برگ سنا، پودر گل سرخ و میوه رازیانه تشکیل میشود. در واقع این محصول با افزایش سرعت حرکات روده و تغییر در جذب مایعات و الکترولیتها در روده بزرگ، به کاهش یبوست و مشکلات ناشی از آن کمک شایانی میکند. علاوه بر آن تاثیر بهسزایی در کاهش ناراحتیها و کرامپهای گوارشی دارد. بهطورکلی این محصول که از ترکیبات کاملاً گیاهی و طبیعی ساخته شده دارای ویژگیهای برجستهای همچون درمان یبوستهای غیرانسدادی و افزایش تحریک حرکات روده است.
پودر موسیلیوم ایران داروک مناسب یبوست دوره حاملگی
پودر موسیلیوم با استفاده از پودر دانه گیاه اسفرزه تهیه شده و با جذب آب توسط پوسته دانه اسفرزه، موسیلاژ یا لیزاب زیادی را تولید میکند. این امر باعث نرمی و افزایش حجم مدفوع در روده بزرگ شده و باعث دفع آرام و طبیعی آن میشود. علاوه بر آن تحقیقات نشان دادهاند که دانه اسفرزه، سطح کلسترول را کاهش داده و به این ترتیب به سلامت قلب نیز کمک شایانی میکند. همچنین در کاهش وزن موثر بوده و معمولا مصرف آن با عوارض جانبی کمی همراه است. از جمله ویژگیهای کلیدی پودر موسیلیوم میتوان موارد زیر را نام برد:
- مناسب برای افرادی با فتق دیافراگم، تنگی آنورکتال و سندروم روده تحریکپذیر
- مؤثر در درمان هموروئید ترومبوزه دردناک و شقاق
- مناسب برای یبوستهای مزمن و یبوست دوران بارداری
- کاهشدهنده کلسترول
پودر پی برن دینه با طعم وانیل
پودر پی برن دینه با طعم وانیل، یک مکمل کاملاً گیاهی و غنی از فیبر است که از ترکیب سبوس گندم و پوسته دانه اسفرزه یا پسیلیوم ساخته شده است. این محصول به عنوان یک ملین حجمی طبیعی در درمان یبوست موثر بوده و مصرف آن، باعث کاهش اشتها و کمک به کنترل وزن میشود. در ضمن طعم وانیلی این محصول مصرف آن را برای افرادی که در رژیمهای غذایی سالم هستند، دلپذیرتر میسازد. در مجموع پودر پی برن دینه با طعم وانیل دارای ویژگیهای بینظیری همچون موارد زیر است:
- درمان یبوست طولانیمدت با افزایش حجم مدفوع
- کاهش اشتها و کمک به کنترل وزن
- مناسب برای دوران بارداری و شیردهی
- قابل استفاده در سندروم روده تحریکپذیر و هموروئید
- فاقد شکر، رنگ مصنوعی، نگهدارنده شیمیایی و گلوتن
- برخورداری از طعم وانیل برای پذیرش بهتر و کاهش نفخ
علت یبوست طولانی مدت یا مزمن در زنان و مردان
یبوست طولانیمدت معمولاً به دلیل عواملی همچون رژیم غذایی کم فیبر، کم آبی بدن و عدم تحرک کافی ایجاد میشود. در واقع افرادی که رژیمهای غذایی نامناسبی دارند، بیشتر در معرض این مشکل قرار میگیرند. مصرف برخی داروها مانند مکملهای آهن و مسکنهای قوی نیز میتواند به بروز مشکل یبوست کمک کند. از سوی دیگر ابتلاء به بیماریهایی نظیر کمکاری تیروئید، دیابت و اختلالات عصبی نیز از جمله عوامل مهم در بروز یبوست به شمار میآیند.
در موارد جدیتر هم انسداد روده یا سرطان روده بزرگ میتواند به این وضعیت منجر شود. اختلالات هورمونی و متابولیک، ابتلاء بیماریهای عصبی و استرس نیز باعث ابتلاء به بیماری یبوست طولانیمدت میگردند.
علائم یبوست طولانیمدت یا مزمن
از جمله علائم بارز یبوست طولانیمدت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مدفوع برآمده، خشک یا سفت
- احساس انسداد در رکتوم یا انتهای روده بزرگ
- احساس ناتوانی در تخلیه کامل مدفوع
- احتیاج به فشار روی شکم یا استفاده از انگشت برای تخلیه مدفوع
در نهایت میتوانید با مطالعه مقاله علت اسهال چیست؛ علائم و درمان اسهال با گیاهان دارویی و مکملها، اطلاعات کافی در خصوص این مشکل گوارشی نیز کسب نمایید.
روشهای تشخیص یبوست مزمن
پزشک متخصص برای تشخیص یبوست طولانیمدت، در ابتدا اقدام به معاینه بدنی بیمار و بررسی تاریخچه پزشکی او میکند. پس از آن ممکن است برای تشخیص دقیقتر مشکل، آزمایشات مختلفی زیر را نیز تجویز نماید:
- آزمایش خون برای شناسایی بیماریهای زمینهای
- آزمایش مدفوع برای بررسی وجود عفونت یا التهاب در سیستم گوارش
- کولونوسکوپی برای بررسی دقیقتر روده
- مانومتری آنورکتال برای اندازهگیری فشار داخل مقعد و رکتوم
- تست دفع بالون برای ارزیابی عملکرد سیستم گوارش در زمان مدفوع کردن
- تصویربرداری با اشعه ایکس برای مشاهده وضعیت دستگاه گوارش
در مجموع هدف از انجام این تستها، داشتن تصویری واضح از وضعیت دستگاه گوارش و بررسی دقیقتر آن است. البته باید توجه داشت که چون یبوست طولانیمدت ممکن است به دلایل متعددی رخ دهد، پزشکان روشهای مختلفی را برای تشخیص دقیقتر این مشکل تجویز میکنند.
چه زمانی یبوست خطرناک است؟
در این مطلب در خصوص یبوست مزمن، علائمی ایجاد کننده و داروهایی که برای درمان آن استفاده میشوند، صحبت کردیم. لازم به ذکر است که این نوع یبوست میتواند به دلایل مختلفی بروز کند و همیشه یک عامل ساده علت ابتلا به آن نیست؛ مثلا ممکن است به دلیل وجود برخی از بیماریهای زمینهای رخ دهد. بنابراین در صورت تداوم این مشکل یا مشاهده علائم هشداردهندهای نظیر خونریزی روده، تب، استفراغ، درد شدید یا کاهش وزن ناخواسته، مشورت با پزشک امری ضروری به شمار میرود.
سوالات متداول
یبوست طولانیمدت نشانه چیست؟
این نوع یبوست میتواند نشانهای از مشکلات ساده مانند کمبود فیبر یا کمآبی باشد یا علامتی از بیماریهای جدیتر نظیر کمکاری تیروئید یا سرطان روده.
دلایل ابتلاء به یبوست طولانیمدت چیست؟
عوامل متعددی شامل رژیم غذایی نامناسب، مصرف برخی داروها، اختلالات هورمونی و بیماریهای عصبی ممکن است منجر به ایجاد یبوست طولانیمدت شوند.
عوارض یبوست طولانیمدت یا مزمن چیست؟
به عنوان برخی از مهمترین عوارض یبوست طولانیمدت میتوان به مواردی همچون بواسیر، شقاق مقعدی، انسداد روده و سرطان روده اشاره کرد.
