علائم کم خونی شدید در زنان و خطرات پشت گوش انداختن آن

کم‌خونی یا آنمی یکی از رایج‌ترین و در عین حال جدی‌ترین عارضه‌های سلامتی در میان زنان در سرتاسر جهان است. طبق آمارهای جهانی، حدود ۲ میلیارد نفر در سراسر دنیا با کم‌خونی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که در این میان، زنان به دلیل فاکتورهای بیولوژیکی خاص مانند قاعدگی، بارداری و زایمان، سهم بسیار عمده‌ای را به خود اختصاص داده‌اند.

با این حال، بسیاری از بانوان علائم ابتدایی این بیماری مانند خستگی مداوم، سرگیجه و بی حالی را به پای مشغله‌های روزمره یا استرس می‌گذارند؛ غافل از اینکه این نشانه‌ها می‌توانند خبر از ابتلا به کم‌خونی شدید و افت خطرناک سطح هموگلوبین خون بدهند. پشت گوش انداختن درمان این بیماری، مانند کار کردن یک موتور بدون سوخت است که در درازمدت آسیب‌های جبران‌ناپذیری به بافت‌ها و ارگان‌های حیاتی بدن وارد می‌سازد.

در این مقاله قصد داریم نگاهی عمیق و همه‌جانبه به مسئله کم‌خونی در زنان داشته باشیم، علائم خطرناک و پنهان آن را در دوره‌های مختلف زندگی (از پریودی تا یائسگی) کالبدشکافی کنیم و در نهایت، مسیرهای درمان علمی، مکمل‌های دارویی و راهکارهای خانگی را پیش پای شما بگذاریم.

کم خونی در زنان چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟

برای درک بهتر این بیماری، ابتدا باید با سازوکار سلول‌های خونی آشنا شویم. گلبول‌های قرمز، سلول‌هایی دایره‌ای‌شکل و حیاتی هستند که وظیفه انتقال اکسیژن را از ریه‌ها به تمام ارگان‌ها، لایه‌ها و بافت‌های بدن بر عهده دارند. این سلول‌ها حاوی پروتئین ویژه‌ای به نام هموگلوبین هستند؛ هموگلوبین به اکسیژن متصل شده و به گلبول‌های قرمز اجازه می‌دهد تا این ماده حیاتی را حمل کنند.

گلبول‌های قرمز در مغز استخوان ما تولید می‌شوند و عمری بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ روز دارند. مغز استخوان با سرعتی شگفت‌انگیز در هر ثانیه حدود ۲ میلیون گلبول قرمز تولید می‌کند تا جایگزین سلول‌های پیر و از رده خارج شده (که روزانه ۱ درصد از کل گلبول‌ها را تشکیل می‌دهند) شوند. کم‌خونی دقیقاً زمانی رخ می‌دهد که تعادل میان تولید و تخریب یا از دست رفتن گلبول‌های قرمز به هم بخورد. به طور کلی، بروز این اختلال به دو فاکتور اصلی بستگی دارد:

۱. فاکتورهای مؤثر در کاهش تولید میزان گلبول‌های قرمز

۲. فاکتورهای مؤثر در افزایش تخریب یا از دست رفتن گلبول‌های قرمز

هنگامی که سطح هموگلوبین و تعداد گلبول‌های قرمز سالم از حد استاندارد پایین‌تر بیاید، اکسیژن‌رسانی به اندام‌ها مختل شده و عملکرد ۱۰۰ درصدی بدن کاهش می‌یابد؛ این وضعیت همان نقطه‌ای است که علائم بالینی آنمی آشکار می‌شوند.

بیشتر بدانید: بهترین مولتی ویتامین برای زنان: راهنمای جامع علمی برای انتخاب هوشمندانه

آشنایی با انواع مختلف کم خونی در زنان

بسیاری از مردم به اشتباه تصور می‌کنند که کم‌خونی و فقر آهن کاملاً هم‌معنی هستند، در حالی که فقر آهن تنها یکی از مدل‌های مختلف این بیماری است. کم‌خونی بیش از ۴۰۰ نوع مختلف دارد که هر کدام علل و ریشه‌های متفاوتی دارند. مهم‌ترین انواع آن در زنان عبارتند از:

• کم‌خونی ناشی از فقر آهن: رایج‌ترین نوع آنمی است و حدود نیمی از کل مبتلایان را شامل می‌شود. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که بدن به دلیل رژیم غذایی نامناسب، خونریزی یا اختلال در جذب، آهن کافی برای ساخت هموگلوبین در اختیار ندارد. در مراحل اولیه، این نوع کم‌خونی ممکن است کاملاً بی‌علامت باشد و تنها از طریق آزمایش خون کشف شود.

• کم‌خونی ناشی از فقر ویتامین: این عارضه به دلیل کمبود فولات (ویتامین B9) و ویتامین B12 در بدن شکل می‌گیرد که نقشی کلیدی در ساخت گلبول‌های قرمز دارند. این مدل که به دلیل رژیم‌های غذایی فاقد مواد مغذی رخ می‌دهد، در زنان باردار بسیار شایع است و علائمی چون ضعف عضلانی، تهوع، گیجی و مشکلات حرکتی به همراه دارد. برای آشنایی بیشتر مقاله “از کجا بفهمیم کمبود ویتامین ب داریم؟ (۱۰ نشانه هشدار ‏دهنده‎(‎ را مطالعه کنید.

• کم‌خونی همولیتیک: در این اختلال، سرعت تخریب گلبول‌های قرمز بسیار بیشتر از سرعت تولید و جایگزینی آن‌ها توسط مغز استخوان است. بیماری‌های خودایمنی، مواجهه با سموم و برخی عفونت‌های خاص از علل اصلی بروز همولیز هستند.

• کم‌خونی آپلاستیک: نوعی اختلال نادر اما بسیار جدی است که به دلیل آسیب دیدن سلول‌های بنیادی مغز استخوان و کاهش شدید تولید انواع سلول‌های خونی (گلبول قرمز، سفید و پلاکت) رخ می‌دهد و اغلب ریشه در فعالیت‌های خودایمنی بدن دارد.

ریشه‌یابی علل کم خونی در زنان

چرا زنان بیشتر از مردان به کم‌خونی مبتلا می‌شوند؟ پاسخ این سوال در تفاوت‌های فیزیولوژیکی و سبک زندگی نهفته است. در ادامه به تفکیک عوامل کاهش‌دهنده تولید و افزایش‌دهنده تخریب گلبول‌های قرمز را بررسی می‌کنیم:

عوامل کاهش‌دهنده تولید گلبول‌های قرمز:

• دریافت ناكافی مواد مغذی: رژیم‌های غذایی فقیر از نظر آهن، ویتامین B12 و فولات.

• بیماری‌های مزمن و التهابی: کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های کلیوی (به دلیل کاهش هورمون اریتروپویتین)، بیماری‌های التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو که جذب مواد مغذی را مختل می‌کنند.

• بیماری‌های خودایمنی و عفونت‌ها: لوپوس، آرتریت روماتوئید و عفونت‌های مزمن مانند سل و HIV.

• بدخیمی‌ها و داروها: برخی سرطان‌ها (لوسمی، لنفوم) و مصرف داروهای خاص مانند داروهای شیمی‌درمانی و پرتو‌درمانی که به مغز استخوان آسیب می‌زنند.

• مسمومیت‌ها: قرار گرفتن در معرض سموم شیمیایی محیطی، به ویژه سرب.

عوامل افزایش‌دهنده تخریب و از دست رفتن گلبول‌های قرمز:

• خونریزی‌های شدید قاعدگی (منوراژی): دفع حجم زیاد خون در هر دوره ماهانه، ذخایر آهن بدن را به شدت تخلیه می‌کند.

• بارداری و زایمان: در دوران بارداری حجم خون مادر افزایش می‌یابد و نیاز به آهن دوبرابر می‌شود. زایمان نیز با از دست رفتن خون همراه است.

• بیماری‌های سیستم باروری: اندومتریوز و فیبروم‌های رحمی که باعث خونریزی‌های داخلی یا قاعدگی‌های طولانی و سنگین می‌شوند.

• خونریزی‌های داخلی گوارشی: به دلیل زخم معده، هموروئید یا اهدای خون مکرر بدون جایگزینی اصولی.

• اختلالات ژنتیکی و ساختاری: بیماری کم‌خونی داسی‌شکل، تالاسمی، الیپتوسیتوز و اسپرسیتوز ارثی، و کمبود آنزیم پیروات کیناز که سبب تخریب زودرس گلبول‌ها می‌شوند.

بررسی جامع علائم کم خونی در زنان

علائم کم‌خونی بسته به میزان پیشرفت بیماری، سن و وضعیت جسمانی فرد می‌تواند متفاوت باشد. شناخت این علائم به شما کمک می‌کند تا پیش از رسیدن بیماری به مراحل بحرانی، آن را مهار کنید.

۱. علائم عمومی و اولیه کم خونی در زنان

خستگی مفرط و غیرطبیعی که با استراحت و خواب برطرف نمی‌شود، شایع‌ترین نشانه اولیه است. در این حالت عضلات و مغز به دلیل کمبود اکسیژن، زودتر از حد معمول توان خود را از دست می‌دهند. ضعف بدنی، بی‌حوصلگی، افت تمرکز، خواب‌آلودگی و بی‌رمقی در انجام کارهای روزمره از دیگر علائم اولیه هستند که معمولاً افراد آن‌ها را به استرس یا کم‌خوابی نسبت می‌دهند.

۲. علائم کم خونی شدید در بانوان

هنگامی که فقر آهن و کم‌خونی پیشرفت می‌کند، علائم جسمانی واضح‌تر و آزاردهنده‌تر می‌شوند:

• سردرد و سرگیجه مداوم: سردرد ناشی از کم‌خونی معمولاً محل ثابت و مشخصی ندارد؛ به صورت یک فشار، سنگینی یا درد مبهم و منتشر در کل سر (پیشانی، شقیقه‌ها یا پشت سر) حس می‌شود که با فعالیت بدنی یا بالا رفتن از پله بدتر خواهد شد. سرگیجه و سبکی سر نیز به ویژه هنگام تغییر وضعیت ناگهانی (بلند شدن از زمین) رخ می‌دهد.

• تنگی نفس و تپش قلب: ضربان قلب بسیار سریع، نامنظم یا احساس کوبش در قفسه سینه به این دلیل رخ می‌دهد که قلب مجبور است برای جبران کمبود اکسیژن، با سرعت و قدرت بیشتری خون را پمپاژ کند. این امر سبب تنگی نفس حتی در هنگام استراحت یا فعالیت‌های سبک می‌شود.

• سردی شدید دست و پا: به دلیل کاهش گردش خون محیطی و تمرکز بدن بر رساندن اکسیژن به ارگان‌های حیاتی، دست‌ها و پاها دائماً یخ‌زده هستند.

• تغییرات ظاهری پوست، ناخن و مو: رنگ‌پریدگی شدید پوست، لب‌ها، لثه‌ها و مخاط داخل پلک پایین به وضوح دیده می‌شود. ناخن‌ها شکننده شده و دچار ناهنجاری ناخن‌های قاشقی (کویلونیشیا) می‌شوند؛ یعنی وسط ناخن فرو رفته و لبه‌های آن بالا می‌آید. همچنین موها خشک، ضعیف و کدر شده و ریزش موی شدیدی رخ می‌دهد.

۳. علائم کم خونی خطرناک که نیاز به بررسی فوری دارند

اگر کم‌خونی به مرحله حاد و خطرناک برسد، علائمی را از خود بروز می‌دهد که بی‌توجهی به آن‌ها ریسک جانی دارد:

• غش کردن و سنکوپ به دلیل افت ناگهانی اکسیژن رسانی به مغز.

• درد شدید در ناحیه قفسه سینه که نشان‌دهنده فشار بیش از حد به عضله قلب است.

• زردی پوست و چشم‌ها (یرقان) که همراه با بزرگی طحال رخ می‌دهد و نشانه کم‌خونی همولیتیک است.

• بروز کبودی‌های بی‌دلیل و مکرر روی پوست، خونریزی لثه‌ها یا خون‌دماغ‌های مداوم که نشان‌دهنده افت پلاکت‌ها و مشکلات مغز استخوان (مانند آنمی آپلاستیک) است.

• گزگز، سوزن‌سوزن شدن و بی‌حسی دست و پا، عدم تعادل در راه رفتن، گیجی شدید و تغییرات خلقی یا افسردگی که ناشی از آسیب عصبی بر اثر کمبود شدید ویتامین B12 است.

۴. علائم پنهان و کمتر شناخته‌شده کمبود آهن

• پیکا یا هرزه‌خواری (ویارهای عجیب): تمایل شدید و غیرقابل کنترل به خوردن مواد غیرخوراکی مانند یخ، خاک، گچ، کاغذ و پاک‌کن که یک زنگ خطر جدی برای تخلیه ذخایر آهن بدن است.

• سندرم پای بی‌قرار: احساس ناخوشایند، گزگز یا نیاز مبرم به تکان دادن پاها در هنگام استراحت یا شب‌ها که خواب فرد را به شدت مختل می‌کند و ریشه در کمبود آهن در سیستم عصبی دارد.

• التهاب و تغییرات دهان و زبان: متورم شدن، ترک خوردن یا ایجاد زخم در دهان و کناره‌های لب. همچنین صاف، گوشتی و قرمز شدن سطح زبان به طوری که طعم غذاها برای فرد غیرعادی به نظر می‌رسد.

• وزوز ضربان‌دار گوش: شنیدن صدای نبض یا جریان خون در گوش‌ها به دلیل پمپاژ شدیدتر سرخرگ‌ها.

• کاهش شدید اشتها و تهوع: به دلیل کاهش اکسیژن‌رسانی به دستگاه گوارش.

علائم کم خونی در دوره‌های خاص زندگی زنان

علائم کم خونی در پریودی و بعد از قاعدگی

دوران قاعدگی ماهیانه، اصلی‌ترین فاکتور خطر از دست رفتن آهن در زنان سنین باروری است. علائم کم‌خونی در پریودی خود را با ضعف شدید، بی‌حالی مفرط، سرگیجه هنگام بلند شدن و عدم توانایی در انجام کارهای روزمره نشان می‌دهد. در زنانی که دچار منوراژی (خونریزی شدید و دفع لخته) هستند، این نشانه‌ها تشدید می‌شود. علائم کم‌خونی بعد از قاعدگی نیز به صورت خستگی طولانی‌مدت، سردردهای مبهم منتشر، ریزش مو و رنگ‌پریدگی چهره تا دوره بعدی ادامه می‌یابد؛ چرا که بدن فرصت کافی برای بازسازی ذخایر از دست رفته آهن را پیدا نکرده است.

علائم و علت کم خونی در زنان یائسه

بسیاری تصور می‌کنند با قطع قاعدگی در دوران یائسگی، خطر کم‌خونی از بین می‌رود؛ اما کم‌خونی در زنان یائسه و زنان بالای ۶۵ سال یکی از موارد بسیار حساس است. علائم کم‌خونی در این دوران بیشتر به صورت ضعف شدید عضلانی، افت شدید حافظه و تمرکز (که به اشتباه با آلزایمر اشتباه گرفته می‌شود)، تنگی نفس در هنگام راه رفتن و احساس سرمای دائمی بروز می‌یابد.

علت کم‌خونی در زنان یائسه معمولاً ریشه در مسائل دیگری دارد و نباید پشت گوش انداخته شود:

۱. سوءتغذیه یا رژیم‌های غذایی فاقد ویتامین B12 و آهن.

۲. اختلالات جذب در دستگاه گوارش به دلیل افزایش سن یا بیماری‌هایی چون سلیاک و کرون.

۳. خونریزی‌های پنهان گوارشی ناشی از زخم معده، پولیپ‌ها یا بدخیمی‌های گوارشی.

۴. بیماری‌های مزمن زمینه‌ای مانند نارسایی‌های کلیوی یا کم‌کاری تیروئید.

جدول مقایسه‌ای علائم انواع کم‌خونی بر اساس منشأ بیماری

برای درک سریع‌تر و تشخیص اولیه، جدول زیر نشانه‌های کلیدی انواع آنمی را خلاصه کرده است:

خطرات پشت گوش انداختن درمان کم خونی شدید

کم‌خونی یک عارضه ساده نیست که به مرور زمان خودبه‌خود برطرف شود. نادیده گرفتن علائم کم‌خونی خطرناک می‌تواند عواقب وخیمی برای ارگان‌های حیاتی داشته باشد:

• مشکلات حاد قلبی عروقی: بزرگ‌ترین خطر کم‌خونی شدید، فشار مضاعفی است که به قلب وارد می‌شود. قلب برای اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها باید سریع‌تر و قوی‌تر تپش کند. این اضافه کار مداوم در درازمدت منجر به بزرگ شدن قلب (کاردیومگالی)، سوفل قلبی و در نهایت نارسایی احتقانی قلب می‌شود.

• اختلالات شدید مغزی و روانی: کاهش اکسیژن مغز سبب افت شدید عملکرد شناختی، اختلال تمرکز، ضعف حافظه و بروز علائم اضطراب و افسردگی شدید می‌شود.

• خطرات شدید در دوران بارداری: آنمی شدید در زنان باردار ریسک سقط جنین، زایمان زودرس، تولد نوزاد با وزن بسیار کم و خونریزی‌های خطرناک حین زایمان را به شدت افزایش می‌دهد.

• ضعف سیستم ایمنی: بدن در برابر عفونت‌ها بی‌دفاع شده و روند بهبود زخم‌ها بسیار کند می‌شود.

• ریزش موی غیرقابل بازگشت و پیری زودرس پوست: به دلیل مرگ سلول‌های سازنده فولیکول مو و بافت پوست بر اثر قحطی اکسیژن.

مسیر تشخیص علمی کم خونی

اگر علائم ذکر شده را در خود مشاهده می‌کنید، هرگز به صورت خودسرانه اقدام به مصرف دوزهای بالای مکمل نکنید؛ زیرا تجمع بیش از حد آهن در بدن (به دلیل عدم وجود مکانیسم دفع طبیعی آهن اضافی) سبب رسوب آن در پوست، کبد و قلب شده و لک‌های پوستی و آسیب‌های ارگانیک ایجاد می‌کند.

تشخیص قطعی تنها از طریق یک آزمایش خون ساده به نام آزمایش خون کامل (Complete Blood Count یا CBC) انجام می‌شود. پزشک در این آزمایش فاکتورهای زیر را ارزیابی می‌کند:

• میزان هموگلوبین (Hb) و هماتوکریت (Hct).

• سطح آهن خون، فریتین (ذخیره آهن بدن) و TIBC.

• سطح ویتامین B12 و فولات خون.

  بنابراین اولین قدم برای درمان، آزمایش خون و ریشه‌یابی علت دقیق بیماری توسط پزشک متخصص است.

روش‌های درمان کم خونی در زنان

درمان کم‌خونی کاملاً به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد و پس از تشخیص پزشک آغاز می‌شود:

مکمل‌های آهن: برای درمان کم‌خونی فقر آهن، قرص یا کپسول آهن تجویز می‌شود. بهترین روش مصرف قرص آهن، همراه با آب یا آبمیوه‌های طبیعی سرشار از ویتامین C (مانند آب پرتقال) است؛ زیرا ویتامین C جذب آهن را چندین برابر می‌کند. در مقابل، باید از مصرف قرص آهن همراه با چای، قهوه، لبنیات و کلسیم به شدت پرهیز کرد، زیرا مانع جذب آن می‌شوند.

بیشتر بدانید: بهترین قرص آهن برای درمان کم خونی ‏

تزریق آهن یا خون: در موارد کم‌خونی بسیار شدید و بحرانی، برای افزایش سریع گلبول‌های قرمز، تزریق خون یا آمپول‌های تزریقی آهن صورت می‌گیرد.

بیشتر بخوانید: آمپول فرینجکت و درمان فقر آهن

درمان بیماری‌های زمینه‌ای: اگر علت کم‌خونی، اختلال تیروئید، بیماری کلیوی (تزریق هورمون اریتروپویتین) یا خونریزی ناشی از فیبروم رحمی باشد، ابتدا باید آن بیماری کنترل و درمان شود. داروی کورتیکواستروئید و پردنیزولون برای نوع خودایمنی و هیدروکسی اوره برای کم‌خونی داسی‌شکل استفاده می‌شوند.

معرفی مکمل‌های تقویت‌کننده و خون‌ساز

راهکارهای طب سنتی و خانگی (خون‌سازهای طبیعی)

طب سنتی و اصلاح رژیم غذایی نقشی بسیار پررنگ در پیشگیری و کمک به درمان کم‌خونی دارند. مصرف مواد غذایی زیر به عنوان خون‌سازهای طبیعی توصیه می‌شود:

• مصرف منظم سه شیره یا شیره انگور: یکی از قوی‌ترین ابزارهای سنتی برای رفع بی‌حالی و کم‌خونی.

• خرما و مغزها: خوردن روزانه ۴ عدد خرما به همراه چهارمغز (پسته، بادام، گردو، فندق).

• منابع پروتئینی: افزایش مصرف گوشت قرمز، جگر و حبوبات (عدس، لوبیا) در رژیم غذایی.

• میوه‌ها و سبزیجات خون‌ساز: کاهو، کلم بروکلی، اسفناج، جعفری، شاتوت و زرشک طبیعی.

• دمنوش‌های سنتی: دمنوش سیب و به به عنوان یک ترکیب فوق‌العاده خون‌ساز و آرامش‌بخش عضلانی.

• میوه‌های خشک: برگه زردآلو و انجیر خشک خیسانده شده.

جمع‌بندی؛ با بدن خود آشتی کنید و خستگی را پایان دهید!

کم‌خونی شدید در زنان سایه‌ای سنگین بر کیفیت زندگی، شادابی و سلامت ارگان‌های حیاتی آن‌ها می‌اندازد. بدن ما با نشان دادن علائمی چون خستگی، سردرد، سردی دست و پا یا ویارهای عجیب، با ما سخن می‌گوید و نیاز به کمک را فریاد می‌زند. نادیده گرفتن و پشت گوش انداختن این نشانه‌ها نه تنها مشکل را حل نمی‌کند، بلکه قلب و سیستم عصبی را در معرض خطرات جدی قرار می‌دهد. با یک رژیم غذایی سالم، انجام چکاپ‌های دوره‌ای و استفاده هوشمندانه از مکمل‌های دارویی استاندارد، انرژی و نشاط را به روزهای خود بازگردانید. سلامت شما ارزشمندترین دارایی شماست؛ آن را جدی بگیرید.

سوالات متداول

۱. آیا کم‌خونی می‌تواند باعث چاقی یا لاغری مفرط در زنان شود؟

کم‌خونی به طور مستقیم ساختار چربی بدن را تغییر نمی‌دهد، اما با ایجاد خستگی مفرط و بی‌حالی، تحرک بدنی فرد را به شدت کاهش داده که می‌تواند منجر به افزایش وزن شود. از سوی دیگر، در برخی افراد به دلیل کاهش اکسیژن‌رسانی به گوارش، باعث بی‌اشتهایی شدید و کاهش وزن کاذب می‌شود.

۲. بهترین زمان مصرف قرص آهن چه موقعی است؟

بهترین زمان مصرف قرص آهن، شب‌ها قبل از خواب یا با معده خالی (یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از غذا) همراه با یک لیوان آب یا آبمیوه حاوی ویتامین C است. اگر دچار عوارض گوارشی می‌شوید، می‌توانید آن را همراه با یک وعده غذایی سبک (بدون لبنیات و چای) میل کنید.

۳. آیا ریزش موی ناشی از کم‌خونی بعد از درمان قابل بازگشت است؟

بله، کاملاً. زمانی که فقر آهن برطرف شده و اکسیژن‌رسانی به فولیکول‌های مو از طریق خون بازیابی شود، چرخه رشد مو به حالت طبیعی بازگشته و ریزش مو متوقف و موهای از دست رفته شروع به رشد مجدد می‌کنند.

۴. چرا در دوران پریودی بیشتر دچار سرگیجه و تپش قلب می‌شویم؟

به دلیل افت ناگهانی حجم خون و کاهش تعداد گلبول‌های قرمز در دسترس برای حمل اکسیژن. قلب برای جبران این کمبود مجبور است سریع‌تر پمپاژ کند که حس تپش قلب را ایجاد می‌کند و کاهش اکسیژن‌رسانی موقت به مغز نیز عامل سرگیجه است.

۵. آیا مصرف چای بلافاصله بعد از غذا واقعاً باعث کم‌خونی می‌شود؟

بله، چای و قهوه حاوی ترکیباتی به نام تانن و پلی‌فنول هستند که به آهن موجود در مواد غذایی (به ویژه آهن گیاهی) متصل شده و مانع از جذب آن در روده می‌شوند. توصیه می‌شود حداقل یک تا دو ساعت بعد از صرف غذا از نوشیدن چای خودداری کنید.