عوارض کمبود ویتامین‎ B12 ‎در اثر مصرف متفورمین و داروهای معده + راه حل

کمبود ویتامین ب12 معضلی است که در صورت عدم توجه به آن، تهدیدی جدی برای سلامت جسمی و روانی افراد محسوب می‌شود. چراکه این ویتامین، نقشی بسیار حیاتی در تولید گلبول‌های قرمز خون، بهبود عملکرد سیستم عصبی و تسهیل فرآیند متابولیسم دارد. کمبود آن نیز با علائمی نظیر خستگی مفرط، بی‌حسی در اندام‌ها، سردردهای مکرر یا رنگ‌پریدگی همراه است. در این مطلب با ما همراه باشید تا ضمن بررسی دلایل کمبود این ویتامین در بدن، با راه‌حل‌های درمان آن آشنا شوید.

ویتامین ب12 چیست؟

ویتامین B12 که به نام کوبالامین نیز شناخته می‌شود از جمله ویتامین‌های ضروری گروه B بوده که نقش به‌سزایی در تولید گلبول‌های قرمز خون، حفظ سلامت سیستم عصبی و سنتز DNA دارد. در ضمن این ویتامین محلول در آب بوده و در فرآیندهای متابولیک بدن، به‌ویژه در تبدیل مواد غذایی به انرژی، نقش کلیدی ایفا می‌کند. از دیگر خواص بارز ویتامین B12 می‌توان به تحریک رشد مو و حفظ سلامت استخوان‌ها اشاره کرد. جالب است بدانید که مصرف این ویتامین خلق و خوی افراد را بهبود بخشیده و طبق تحقیقات انجام شده، ارتباط مستقیمی با لاغری دارد؛ زیرا این ماده مغذی می‌تواند به افزایش چربی‌سوزی کمک کند.

برای کمبود ویتامین b12 چی بخوریم؟

تأمین ویتامین B12 از طریق رژیم غذایی و مصرف منابع غذایی غنی از این ویتامین مانند گوشت، ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات می‌تواند به برطرف کردن نیازهای بدن کمک کند. با این حال، با توجه به اهمیت بالای ویتامین B12 در حفظ سلامتی بدن، استفاده از بهترین قرص‌های ویتامین B12 برای افرادی که با کمبود آن مواجه هستند یا دسترسی کافی به منابع غذایی ندارند، امری ضروری است. در برخی موارد خاص هم پزشک ممکن است تزریق ویتامین B12 را تجویز کند. در ادامه به معرفی برخی از مکمل‌های حاوی این ویتامین می‌پردازیم تا در صورت نیاز بتوانید مناسب‌ترین گزینه را برای خود انتخاب نمایید.

بیشتر بدانید: قرص ویتامین ب1 300 برای چیست؟ فواید، عوارض و هر آنچه باید بدانید

نوروبین خوراکی بی اس کی

نوروبیون خوراکی بی اس کی حاوی مقادیر مناسبی از ویتامین‌های B1، B2، B3، B6، B12، بیوتین و ال کارنیتین بوده و مصرف آن تاثیر به‌سزایی در بهبود عملکرد بدن دارد. تأمین انرژی، افزایش عملکرد عضلات در فعالیت‌های ورزشی شدید و تقویت سیستم ایمنی و عصبی از جمله تاثیرات مثبت مصرف این ویتامین به شمار می‌روند. از دیگر مزایای مصرف آن نیز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کاهش درد عضلانی و تسریع بازسازی عضلات به دلیل وجود ال کارنیتین
• بهبود اشتها در اثر کمبود ویتامین‌های گروه B
• بهبود وضعیت پوست، مو و ناخن
• افزایش انرژی بدن

کپسول ویتامین ب کمپلکس یوروویتال

ویتامین B کمپلکس یوروویتال که شامل هشت ویتامین اصلی گروه B است، به‌طور خاص برای تامین انرژی روزانه، افزایش تمرکز و بهبود حالت روحی طراحی شده است. علاوه بر آن، ترکیب متوازن این مکمل، به بهبود متابولیسم، حمایت از تولید سلول‌های خونی و عملکرد صحیح سیستم عصبی کمک می‌کند. در مجموع مصرف این مکمل مزایای بسیاری را در بر دارد که برخی از آنها عبارتند از:

• تقویت اعصاب و افزایش تمرکز به دلیل تاثیر در ساخت هورمون‌های سروتونین و دوپامین
• افزایش انرژی و کاهش احساس خستگی به دلیل سوخت‌وساز کربوهیدرات‌ها
• تقویت کراتین و بهبود ظاهر پوست و مو
• تقویت عملکرد ذهنی و بهبود حافظه

قرص ویتامین B12 هلث اید

ویتامین B12 هلث اید، محصولی است که فاقد قند، نمک و هر نوع مواد نگهدارنده بوده و جذب سریعی دارد. علاوه بر آن چون در دسته قرص‌های زیر زبانی قرار دارد برای افرادی که در بلع مشکل دارند یا دارای سیستم گوارشی حساسی هستند، بسیار مناسب است. همچنین در تشکیل گلبول‌های قرمز خون نقش به‌سزایی داشته و مصرف آن مانع از تشکیل سلول‌های غیرطبیعی مگالوبلاست می‌شود. برخی دیگر از خواص بارز ویتامین B12 هلث اید عبارتند از:

• موثر در متابولیسم درشت مغذی‌ها و تولید انرژی
• بهبود عملکرد مغز و تأثیر بر روی سیستم عصبی
• موثر در حفظ سطوح طبیعی هموسیستئین برای سلامت سیستم قلبی عروقی
• تقویت سیستم ایمنی
• کمک به کاهش ضعف و خستگی

قرص ب ۱۲ یوروویتال 500 میکروگرم

این قرص حاوی ۵۰۰ میکروگرم از این ویتامین ارزشمند بوده و به همین دلیل به خوبی می‌تواند نیاز روزانه تمامی بزرگسالان را تأمین کند. در ضمن مصرف این مکمل به تولید گلبول‌های قرمز خون کمک کرده و مانع از بروز کم‌خونی مگالوبلاستیک می‌شود. تقویت متابولیسم بدن، افزایش تولید انرژی، تقویت سیستم ایمنی، بهبود عملکرد سیستم عصبی، تنظیم سطح هموسیستئین در خون و سلامت قلب، از دیگر فواید استفاده از این مکمل به شمار می‌روند. در نهایت باید به این نکته اشاره کنیم که این قرص بهترین گزینه برای تأمین نیاز بدن افراد گیاه‌خوار به ویتامین ب12 بوده و مصرف آن در دوران بارداری کمک شایانی به رشد و تکامل لوله عصبی جنین می‌کند.

قرص ویتامین B12 یوروویتال 1000 میکروگرم؛ بهترین قرص ویتامین b12 خارجی

این قرص یک مکمل بی‌نظیر حاوی مقدار قابل توجهی ویتامین B12 از برند مطرح یوروویتال بوده که تحت لیسانس شرکت یورو اوتی سی فارما آلمان تولید می‌شود. به همین جهت تاثیر به‌سزایی در بهبود عملکرد سیستم عصبی و تولید گلبول‌های قرمز خون دارد. علاوه بر آن مصرف این مکمل مانع از بروز خستگی مزمن، ضعف عضلانی و اختلالات عصبی می‌شود. لازم به ذکر است که این مکمل به‌طور خاص برای بزرگسالان و افرادی که رژیم‌های گیاهی دارند طراحی شده و می‌تواند به تأمین نیازهای غذایی و ویتامین‌های موردنیاز آن‌ها کمک کند.

کمبود ویتامین b12 باعث چه بیماری می شود

کمبود ویتامین B12 می‌تواند منجر به بروز مجموعه‌ای از علائم شود که به دلیل نقش کلیدی این ویتامین در حفظ سلامت سیستم عصبی، تولید گلبول‌های قرمز و فرآیندهای متابولیکی بدن، توجه به آنها اهمیت ویژه‌ای دارد. برخی از علائم رایج این نوع ویتامین عبارتند از:

• ابتلاء به مشکلات گوارشی مانند تهوع، اسهال یا کاهش اشتها
• ابتلاء به بیماری‌های قلبی عروقی و سکته مغزی به دلیل افزایش سطح هموسیستئین
• تنگی نفس و تپش قلب
• التهاب زبان، گلوسیت و زخم‌های دهانی
• تغییرات در حس چشایی و بویایی
• اختلال در بینایی مانند تاری دید و دشواری در تشخیص رنگ‌ها

در نهایت توصیه می‌شود برای اینکه بدانید چه عواملی باعث کمبود ویتامین b12 می شود، مقاله از کجا بفهمیم کمبود ویتامین ب داریم؟ (۱۰ نشانه هشدار ‏دهنده) ‎را مطالعه نمایید.

علائم عصبی کمبود B12 که با پیری یا دیابت اشتباه گرفته می‌شوند

اثرات مخرب کمبود ویتامین B12 بر سیستم عصبی و عملکرد مغز نیز قابل توجه است. این کمبود می‌تواند به آسیب‌های عصبی یا نوروپاتی منجر شود و با علائمی نظیر بی‌حسی، گزگز، سوزن‌سوزن شدن در اندام‌ها، اختلال در تعادل و ضعف عضلانی همراه است. علاوه بر آن منجر به ضعف در حافظه و تمرکز، تغییرات خلقی، افسردگی و در موارد شدیدتر باعث زوال شناختی و آسیب‌های دائمی به مغز و نخاع می‌شود.

ابتلاء به سرگیجه و سردرد که از علائم کاهش اکسیژن‌رسانی به مغز هستند نیز از عوارض کمبود این ویتامین به شمار می‌روند. لازم به ذکر است که وجود این ویتامین در تقسیم سلولی و تولید سلول‌های جدید ضروری بوده و نقش موثری در این فرایند دارد. علاوه بر آن به بهبود اثرات زخم‌ کمک کرده و عوامل التهابی را که باعث پیری زودرس و بروز آکنه می‌شوند را از بین می‌برد. همچنین توانایی محافظت از پوست در برابر آسیب‌های محیطی یا اثرات آنتی‌اکسیدانی را دارد.

لیست داروهایی که مانع جذب B12 می‌شوند

در برخی موارد با وجود مصرف مکمل‌های حاوی ویتامین ب ۱۲، باز هم بدن با کمبود این ماده معدنی مواجه است؛ یکی از دلایل اصلی بروز این مشکل هم مربوط به تداخلات دارویی با قرص B12 است. به طور مثال مصرف سیانوکوبالامین یا B12 می‌تواند با داروهای زیر تداخل داشته باشد:

• داروی متفورمین
• آنتی‌اسیدها مانند گاویسکون
• مسدودکننده‌های H2 مانند رانیتیدین، سایمتیدین، فاموتیدین
• مهارکننده‌های پمپ پروتون مانند لانزوپرازول، امپرازول، پنتوپرازول یا رابپرازول
• آنتی‌بیوتیک‌ها مانند کلرامفنیکل و نئومایسین
• داروهای ضد بارداری خوراکی مانند قرص‌های ترکیبی

در جدول زیر به عوارض ناشی از تداخل دارویی اشکال مختلف ویتامین B12 اشاره شده است:

چرا مصرف طولانی‌مدت متفورمین باعث کم‌خونی می‌شود؟

یکی از مشکلات شایع در افرادی که به‌طور مداوم از متفورمین استفاده می‌کنند، خطر کمبود ویتامین ب12 است. چراکه متفورمین به عنوان یکی از داروهای اصلی کنترل کننده قند خون در بیماران دیابتی، می‌تواند جذب ویتامین B12 را در روده مختل کند. به این ترتیب، کمبود این ویتامین موجب اختلال در تقسیم سلولی، به‌ویژه در مغز استخوان شده و باعث تولید گلبول‌های قرمز بزرگ و نابالغ می‌شود. در نهایت این وضعیت به نوعی کم‌خونی به نام آنمی مگالوبلاستیک منجر می‌گردد. علائم این بیماری هم شامل ضعف و خستگی شدید، رنگ‌پریدگی، زردی پوست، تپش قلب یا تنگی نفس در مراحل پیشرفته است.

چگونه بدون قطع داروی اصلی، سطح B12 را نرمال نگه داریم؟

همان‌طور که اشاره کردیم، مصرف برخی از داروها مانع از جذب ویتامین  B12 می‌شود؛ بنابراین افرادی که به مدت طولانی از قرص‌هایی مانند متفورمین استفاده می‌کنند، باید به‌طور منظم سطح ویتامین B12 بدن خود را مورد ارزیابی قرار دهند. در ضمن باید رژیم غذایی متعادل و مناسبی داشته و در صورت لزوم، تحت نظر پزشک متخصص، مکمل‌های حاوی این ویتامین را مصرف کنند.

لازم به ذکر است که طبق مطالعات جدید در ایالات متحده، مصرف خوراکی ویتامین B12 در بیماران دیابتی نوع ۲ که به مدت طولانی متفورمین مصرف می‌کنند، نمی‌تواند به‌طور مؤثر کمبود B12 را جبران کند. این موضوع هم احتمالاً به دلیل ناکافی بودن دوز B12 موجود در مکمل‌های مصرفی این بیماران است.

البته هیچ دستورالعمل دقیقی هم برای تعیین دوز و زمان مناسب مصرف مکمل ویتامین B12 در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۲ وجود ندارد. اما معمولا در جهت پیشگیری از کمبود ویتامین B12، به‌ویژه در بیماران دیابت نوع ۲ که متفورمین را برای مدت طولانی مصرف می‌کنند، توصیه می‌شود سالانه در حدود ۱۰۰۰ میکروگرم B12 استفاده نمایند.

اهمیت مصرف ویتامین ب12

کمبود ویتامین b12 در زنان و مردان می‌تواند باعث بروز مشکلات جدی مانند ضعف عمومی، خستگی مفرط، سرگیجه، کاهش تمرکز، افسردگی، آسیب‌های عصبی دائمی یا بروز کم‌خونی مگالوبلاستیک شود. به همین دلیل باید توجه ویژه‌ای به ذخایر ویتامین ب ۱۲ در بدن داشته و در صورت نیاز از مکمل‌های حاوی این ماده معدنی استفاده کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه هم توصیه می‌شود مقاله راهنمای کامل خرید قرص ویتامین ب؛ انواع، فواید و بهترین ‏برندها ‏را مطالعه نمایید.

سوالات متداول

بهترین زمان مصرف قرص ویتامین b12 چیست؟

بهترین زمان مصرف این قرص، صبح‌ها و با معده خالی است؛ زیرا شرایط اسیدی معده در حالت ناشتا، منجر به جذب بهتر این قرص می‌شود.

چرا افراد دیابتی بیشتر در معرض کمبود ویتامین B12 هستند؟

مصرف داروی متفورمین یکی از دلایل اصلی کاهش سطح ویتامین B12 در بیماران دیابتی، به‌خصوص افرادی است که به دیابت نوع ۲ مبتلا هستند.

آیا قرص ویتامین B12 باعث چاقی می‌شود؟

خیر، مصرف قرص ویتامین B12 هیچ تأثیری بر افزایش وزن ندارد.