سوزش ادرار از جمله مشکلات شایع مربوط به مجاری ادراری است که میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. این عارضه اغلب با سوزش و ناراحتی در زمان تخلیه ادرار همراه بوده و ممکن است فرد در اطراف مجاری ادراری و مثانه نیز احساس درد کند. شناخت علل مختلف بروز این مشکل و راهکارهای درمان آن میتواند روی کیفیت زندگی افراد تاثیر بسیار زیادی داشته باشد. در ادامه به علائم این عارضه، دلایل ایجاد و راهکارهای درمانی آن خواهیم پرداخت.
مشکل سوزش در ادرار چیست؟
احساس سوزش در زمان دفع ادرار تنها به دلیل عفونت ایجاد نشده و ممکن است دلایل دیگری نیز برای این عارضه وجود داشته باشد. این عارضه که با نام علمی دیزوری یا دیسوریا شناخته میشود، در مردان، زنان و کودکان بروز میکند و به احساس سوزش و درد در مجاری ادراری در هنگام ادرار گفته میشود.
دلایل مختلفی باعث ایجاد درد و یا سوزش در مجرای خروج ادرار یا میز راه میشود. همچنین این عارضه میتواند با علائم دیگری مانند دفع خون، خارش، درد زیاد و تب و لرز نیز همراه شود. علاوه بر آن، ممکن است احساس سوزش در ابتدا یا در انتهای ادرار کردن تجربه شود. در صورتیکه خارش و درد در شروع ادرار رخ دهد اغلب نشانه بروز عفونت است. وجود این علائم در پایان ادرار کردن میتواند به مشکل در مثانه یا پروستات مربوط باشد.
دلایل ایجاد سوزش در زمان ادرار کردن
سوزش در زمان ادرار کردن معمولاً به دلیل ایجاد عفونت در مثانه یا مجاری ادراری بروز میکند. به همین دلیل احساس درد بیشتر در این ناحیه ایجاد میشود. منشاء و محل ایجاد عفونت ادراری در زنان و مردان متفاوت بوده و ممکن است بخشهای مختلفی از بدن را درگیر کند. اغلب مردان این درد را در ناحیه بین مقعد و کیسه بیضه احساس میکنند. در حالیکه سوزش در زمان ادرار کردن در زنان در محدوده میان منطقه تناسلی یا بین مقعد و دهانه واژن احساس میشود. در ادامه به مهمترین دلایل ایجاد احساس درد و سوزش در ادرار خواهیم پرداخت.
۱. بروز عفونت در مجاری ادراری
تجمع بیش از اندازه باکتریها در بخشی از سیستم ادراری باعث بروز عفونت ادراری خواهد شد. این عارضه ابتدا از کلیهها شروع و به مثانه میرسد و تا بخش مجرای خروجی نیز ادامه پیدا میکند. در واقع عفونت مجاری ادراری را میتوان اصلیترین علت سوزش و عفونت در زمان ادرار کردن دانست.
همچنین این نوع سوزش اغلب در زمان دفع ادرار ایجاد میشود و ممکن است با علائم دیگری مانند احساس نیاز مکرر به تخلیه ادرار، ایجاد اضطرار ناگهانی برای دفع، بیدار شدنهای شبانه مکرر، ادرار کدر رنگ یا همراه با خون و بوی تند و زننده همراه باشد. اگر عفونت به کلیهها سرایت پیدا کند با علائمی از جمله حالت تهوع، استفراغ، درد در ناحیه کمر و زیرشکم و تب نیز همراه خواهد بود.
۲. التهاب در پروستات
برخی عفونتهای باکتریایی همراه با التهابات مزمن که در اثر بیماریهای مقاربتی ایجاد شدهاند نیز از طریق التهاب پروستات باعث ایجاد دیسوریا در مردان میشوند. برای کسب اطلاع بیشتر مقاله درمان بزرگ شدگی پروستات و مشکلات دفع ادرار پیشنهاد میشود. التهاب پروستات با علائم دیگری نیز همراه است که طریق آنها میتوان این عارضه را تشخیص داد.
- دفع ادرار به سختی
- احساس درد در نواحی مثانه، آلت و بیضهها
- انزال دردناک و همراه با مشکل
- دفع مکرر ادرار در شب
۳. سوزش در ادرار کردن به دلیل بیماریهای مقاربتی
بیماریهای مقاربتی مانند تبخال تناسلی، کلامیدیا، سوزاک و… باعث درگیرشدن مجاری ادراری خواهند شد و دفع ادرار نیز با درد و سوزش همراه میشود. البته عفونتهای مربوط به این بیماریها دارای علائم خاص هستند و از طریق این نشانهها قابل تشخیص خواهند بود. به عنوان مثال، کلامیدیا با ترشحات غیرعادی از آلت یا واژن و درد در ناحیه بیضهها و تورم در این نواحی همراه است.
۴. سنگ کلیه
سنگ کلیه از جنس کلسیم یا اسید اوریک بوده و محل تشکیل آن نیز در کلیه و مجاری ادراری است. برخی اوقات سنگهای کلیه درست در محل اتصال حالب به مثانه قرار گرفته و باعث ایجاد درد و سوزش در این ناحیه میشوند. ایجاد اسپاسمهای عضلانی برای دفع سنگ کلیه میتواند مجاری ادراری را تحریک کرده و در نتیجه باعث سوزش شود. این اسپاسمها باعث ایجاد سوزش در ادرار حتی بعد از عمل سنگ کلیه نیز خواهند بود. برای درمان میتوان از قطره گیاهی سنكل گل دارو مناسب رفع سنگ کلیه نیز استفاده کرد. البته سنگ کلیه با علائم دیگری غیر از سوزش در ادرار همراه است.
- درد در ناحیه پهلو و کمر
- تغییر رنگ ادرار به صورتی یا قهوهای
- کدر شدن رنگ ادرار
- تهوع و استفراغ
- ایجاد درد با شدت متفاوت
- تب و لرز
- دفع ادرار به صورت مکرر اما با مقدار کم
۵. سیستیت
این بیماری نوعی بیماری التهابی است که در آن مجرای ادراری دچار التهاب و تحریک میشود. یکی از نشانههای بروز این بیماری، سوزش در زمان دفع ادرار است. اگر سیستیت با عفونت ادراری همراه شود علائم شدیدتری مشاهده خواهد شد. این بیماری از طریق مصرف آنتی بیوتیک، استراحت و نوشیدن مایعات زیاد قابل درمان است.
۶. اروپاتی انسدادی
در برخی اوقات مسدود شدن مثانه یا مجاری ادراری در اثر عفونت و یا دلایل دیگر، باعث بازگشت ادرار به کلیهها شده و این عمل با سوزش همراه خواهد بود.
۷. عفونت یا التهاب در واژن
این عارضه که به آن واژینیت یا واژینوز نیز گفته میشود، با درد و تورم در ناحیه واژن همراه بوده و میتواند باعث ایجاد سوزش در زمان ادرار کردن شود. این بیماری به دلایل مختلفی از جمله بیماریهای مقاربتی، عفونتهای قارچی، نوسانات هورمونی یا مشکلات پوستی از جمله اگزما ایجاد میشود.
۸. سرطان مثانه
این بیماری در اثر رشد سلولهای سرطانی به صورت غیرطبیعی در مثانه ایجاد میشود. البته احساس سوزش در هنگام ادرار از علائم اولیه این بیماری نیست، اما در مراحل بعدی ظاهر خواهد شد.
چه زمانی احساس سوزش در ادرار خطرناک است؟
گاهی اوقات علت سوزش ادرار در زنان به دلایل جدی و مهم نیست و به درمان خاصی نیز برای آن نیاز نخواهد بود. اما در برخی مواقع این سوزش با علائم دیگری همراه خواهد بود که نشان دهنده وجود مشکل جدی است و باید برای جلوگیری از بروز خطرات سریعا پیگیری شود.
- ایجاد تب و لرز میتواند نشان دهنده عفونتهای جدی باشد.
- درد در ناحیه شکم یا کمر از جمله علائم وجود سنگ یا عفونت در کلیه است.
- ناتوانی در تخلیه کامل مثانه نیز نشان دهنده انسداد یا عفونت کلیه است.
- وجود خون در ادرار میتواند از جمله علائم و نشانههای عفونت مجاری ادراری باشد.
- ایجاد سوزش و علائم همراه با آن بیش از چند روز خطرناک بوده و حتماً باید به پزشک مراجعه کرد.
درمان سریع سوزش ادرار
برای درمان این عارضه در مردان باید به دکتر اورولوژی مراجعه کرد و خانمها نیز برای درمان سریع سوزش در ادرار باید به پزشک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنند. پزشک ابتدا دلیل ایجاد سوزش را از طریق روشهای مختلف مانند آزمایش تشخیص داده و سپس روش درمان را انتخاب میکند. اغلب برای عفونتهای ادراری از آنتی بیوتیک به عنوان قویترین قرص سوزش در ادرار برای حل مشکل استفاده میشود. همچنین قرص پروستاتان گل دارو حاوی گیاه گزنه یکی از داروهایی است که به آقایان مبتلا به بزرگی پروستات پیشنهاد می شود.
داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی نیز باعث کاهش التهاب و ادرار دردناک ناشی از سیستیت خواهند شد. در صورتیکه بیماری زمینهای مانند مشکل مثانه یا پروستات باعث ایجاد ناراحتی در زمان ادرار شده باشند باید اقدامات پزشکی نزد پزشک متخصص صورت گیرد. اغلب پزشک کلیه و مجاری ادراری از طریق داروهای مناسب مانند فنازوپریدین میتواند این عارضه را درمان کند. قطره گیاهی پروستاتان گل دارو از داروهای موثر در این زمینه هستند.
آیا سوزش هنگام دفع ادرار در پریودی طبیعی است؟
بروز این مشکل در دوران پریودی میتواند نشانهای از آندومتریوز باشد. در این بیماری بافتی شبیه به داخل رحم در خارج از رحم رشد کرده و ممکن است در مثانه یا مجاری ادراری نیز قرار بگیرد. این عارضه باعث ایجاد ناراحتی و درد در هنگام دفع ادرار به خصوص در مواقع پریودی خواهد شد. از دیگر دلایل احتمالی دیسوریا در دوران قاعدگی، عفونت ادراری یا بیماریهای التهابی لگن هستند.
راههای پیشگیری از سوزش ادرار
| افزایش مصرف آب | کمک به تخلیه دستگاه ادراری و جلوگیری از عفونت |
| رعایت بهداشت فردی | شستوشوی ملایم و خشککردن صحیح ناحیه تناسلی |
| تخلیه کامل مثانه | اطمینان از تخلیه کامل هنگام ادرار کردن |
| اجتناب از محصولات تحریککننده | خودداری از مصرف مواد شیمیایی قوی |
| پوشیدن لباسهای نخی و گشاد | کاهش رطوبت و تحریک ناحیه تناسلی |
| رعایت رژیم غذایی مناسب | اجتناب از مصرف قند، کافئین، الکل و غذای تند |
| مصرف پروبیوتیکها | حفظ تعادل باکتریهای مفید |
| ادرارکردن بهطور مرتب | نگه نداشتن ادرار |
| کنترل بیماریهای زمینهای | مدیریت دیابت و بیماریهای مزمن |
| شستوشوی صحیح بدن بعد از دستشویی برای درمان سوزش در ادرار کردن در زنان | تمیزکردن از جلو به عقب |
خطرات سوزش در زمان ادرار
برای پیشگیری از عوارض بعدی، شناسایی علت و درمان به موقع این عارضه اهمیت زیادی دارد. برای مثال اگر علت ایجاد سوزش، عفونت باشد، ممکن است به دیگر نقاط بدن نیز گسترش پیدا کرده و برای سلامتی بدن خطرات جدی ایجاد کند. عفونت ادراری درمان نشده دیگر اندامها را نیز درگیر میکند و میتواند باعث آسیب دائمی به کلیهها شود.
ضمنا عفونت در دوران بارداری و عدم درمان آن، با خطراتی از جمله زایمان زودرس یا به دنیا آوردن نوزاد نارس همراه است. همچنین مشکلاتی از جمله سرطان پروستات نیز در صورت عدم تشخیص به موقع، به سختی درمان شده و ممکن است باعث تهدید زندگی شما شوند.
راهنمای جامع؛ از تشخیص سوزش در ادرار تا درمان
احساس سوزش در زمان دفع ادرار میتواند در اثر عوامل مختلف بروز کرده و وضعیت آزاردهنده و دردناک را برای فرد ایجاد کند. در برخی موارد، این سوزش و درد نشانهای از یک بیماری جدی است که باید به پزشک مراجعه شود. این مشکل میتواند با علائم دیگری از جمله بوی تند و زننده، تغییر رنگ، ترشح و درد در ناحیه کمر و پهلو همراه باشد. در صورت مشاهده علائم سوزش باید برای درمان سریع سوزش ادرار در زنان به پزشک متخصص کلیه و مجاری ادراری یا متخصص زنان مراجعه کرد.
سوالات متداول
علت بروز سوزش در ادرار کودکان چیست؟
عفونت ادراری شایعترین علت برای سوزش در دفع ادرار کودکان است که اغلب با علائم دیگری مانند تب نیز همراه است. همچنین ممکن است در اثر تحریک ناحیه تناسلی با مواد شوینده نیز ایجاد شده باشد.
علت اصلی سوزش در ادار و درد کمر در زنان چیست؟
عفونت دستگاه تناسلی، وجود سنگ کلیه یا عفونت مثانه باعث ایجاد این علائم میشوند.
علت سوزش در ادرار پس از زایمان سزارین چیست؟
استفاده از مواردی مانند کاتتر، بیهوشی، آسیبهای مربوط به زایمان مانند زایمان نوزاد با وزن بالا، وکیوم و تغییرات هورمونی پس از زایمان، از جمله موارد مهم در به وجود آمدن این مشکل هستند.
